Η Γαλλική λέξη πλαφόν (plafond) σημαίνει οροφή, ταβάνι. Τη χρησιμοποιούμε εμείς άκλιτη για να δηλώσουμε το ανώτατο όριο για παραγωγή, προγραμματισμό, πώληση-διάθεση αγαθών ή υπηρεσιών.
Το πλαφόν είναι μια κρατική παρέμβαση σε περιόδους κρίσης. Η φιλελεύθερη οικονομία στηρίζεται στη βασική εξίσωση: Παραγωγή-προσφορά = κατανάλωση-ζήτηση. Η εξίσωση στηρίζεται κυρίως στην τιμή των αγαθών και υπηρεσιών. Όποτε η προσφορά είναι μικρότερη από τη ζήτηση, οι τιμές αυξάνονται, με συνέπεια να μειώνεται η ζήτηση, και η ισότητα αποκαθίσταται. Το αντίθετο γίνεται όταν η προσφορά είναι μεγαλύτερη από τη ζήτηση, οπότε μειώνονται οι τιμές και οι καταναλωτές αγοράζουν περισσότερα. Αυτή είναι μια αρνητική ανάδραση. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια όρια. Αν η προσφορά γίνει πολύ μεγαλύτερη από τη ζήτηση, τα προϊόντα δεν μπορούν να απορροφηθούν, οι περισσότεροι έχουν ήδη αγοράσει ό,τι χρειάζονται. Οι παραγωγοί αναγκάζονται να απολύσουν εργαζομένους για να μειώσουν την προσφορά. Η απόλυση των εργαζομένων δημιουργεί ανέργους που αδυνατούν να αγοράσουν πια και τα απαραίτητα. Η ζήτηση μειώνεται κι άλλο και η διαφορά προσφοράς-ζήτησης αυξάνεται. Η ανάδραση από αρνητική, εξισορροπιστική, γίνεται θετική: φαύλος κύκλος. Αυτή είναι η οικονομική κρίση, το κραχ. Παρόμοια κρίση μπορεί να γίνει και όταν η προσφορά γίνεται πολύ μικρότερη από τη ζήτηση. Οι λίγοι που μπορούν σπεύδουν να αγοράσουν και αποθηκεύσουν ό,τι μπορούν για το φόβο μήπως αύριο δεν βρίσκουν ό,τι χρειάζονται. Όμως έτσι τα προϊόντα γίνονται ακόμη πιο σπάνια στην αγορά. Η διαφορά προσφοράς – ζήτηση μεγεθύνεται, θετική ανάδραση, φαύλος κύκλος. Η παρέμβαση της πολιτείας στην αγορά γίνεται απαραίτητη.
Οι πόλεμοι γενικά δημιουργούν συχνά τις συνθήκες για έλλειψη προϊόντων από την αγορά. Ποτέ η οικουμένη δεν έμεινε χωρίς πολέμους, που συνήθως είχαν ελάχιστο παγκόσμιο αντίκτυπο, αλλά μερικές είχαν. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν αρκετοί πόλεμοι στον πλανήτη, αλλά με το μεγαλύτερο παγκόσμιο αντίκτυπο, είναι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Ο ισχυρότερος άνδρας στον πλανήτη μας, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ προσπάθησε να επιβάλει την ειρήνη στον κόσμο, αναλογιζόμενος τον κίνδυνο ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου, αφού τα πυρηνικά οπλοστάσια που υπάρχουν υπεραρκούν για να αφανίσουν το ανθρώπινο είδος. Όμως η απουσία πολέμου δεν συμπίπτει με την ειρήνη, όπως η απουσία νόσου δεν συμπίπτει με την υγεία. Ο Πλανητάρχης προσπάθησε να μετατρέψει τις πολεμικές αντιπαραθέσεις σε οικονομικές. Και κινδυνεύει να πέσει στην παγίδα, που ο ίδιος έστησε. Ίσως διότι – και δεν το έκρυψε – στόχος του ήταν να κάνει ξανά την Αμερική μεγάλη (MAGA) χωρίς να έχει τη συναίνεση των συμμάχων του, ούτε καν της νόμιμης εξουσίας στον τόπο του, ούτε καν το διεθνές δίκαιο. Αμφισβητεί τις παγκόσμιες, αλλά άσφαιρες, εξουσίες, όπως τον ΟΗΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας, με το μεγαλύτερο όμως διεθνές κύρος. Πέτυχε το διπλό σκοπό του στη Βενεζουέλα. Και την αμφισβήτηση της εξουσίας του εξουδετέρωσε από το καθεστώς και δικά του έκανε τα σχεδόν ανεξάντλητα πετρέλαιά της. Συγχρόνως απείλησε την αυτονομία της Γρινλανδίας, που ανήκει στη μεγάλη σύμμαχό του (και πιστό σκυλάκι των ΗΠΑ), Ευρώπη, με το επιχείρημα ότι οι ΗΠΑ εξασφαλίζουν την αυτονομία της έναντι της απειλητικής Ρωσίας (που όμως δεν έχει δείξει καμιά επιθετικότητα εναντίον αυτής της χώρας). Απειλεί επίσης τον Καναδά, του οποίου τις πρώτες ύλες χρειάζεται, την Κούβα που αμφισβητεί την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ και (ακόμη;) αντέχει παρά τον αποκλεισμό (εμπάργκο) που της έχει επιβληθεί. Στηρίζεται πολύ στον ισχυρότατο, αλλά μικρό, σύμμαχό της στην Ανατολή, που χωρίς αυτόν δεν μπορεί να επιβληθεί στις εκτεταμένες μουσουλμανικές χώρες της Ανατολής και ξεκίνησε (παρασυρμένος από το Ισραήλ) τις επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Αυτή τη φορά έχει ένα ηθικό πλεονέκτημα. Το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν (που αντιπαρατίθεται στο επίσης θεοκρατικό Ισραήλ) αντιπροσωπεύει το 20% περίπου του λαού που υποφέρει από τον αυταρχισμό του. Όμως ο πόλεμος είναι συχνά τυφλός. Οι «ηθικές» ΗΠΑ βομβάρδισαν ένα σχολείο σκοτώνοντας εκεί μέσα στιγμιαία πάνω από 100 ανήλικα κορίτσια (που δεν απειλούσαν τις ΗΠΑ). Επιπλέον το Ιράν, με αποδεκατισμένες τις ένοπλες δυνάμεις του, εφάρμοσε την αρχή του Πλανητάρχη. Αντικατάσταση του ένοπλου πολέμου με οικονομικά πλήγματα. Δυόμιση φορές μεγαλύτερο από την Ουκρανία, τη μεγαλύτερη Ευρωπαϊκή χώρα μετά τη Ρωσία, το Ιράν είναι ένας από τους μεγαλύτερους παρόχους υδρογονανθράκων του κόσμου. Η παγκόσμια μείωση της προσφοράς εκτοξεύει προς τα πάνω τις τιμές των υδρογονανθράκων. Τα πάντα ακριβαίνουν. Οι πολίτες σε όλη τη Δύση διαμαρτύρονται κατά των ΗΠΑ, κι οι ίδιοι οι πολίτες τους, αλλά και όλοι σχεδόν οι Ευρωπαίοι που δεν ρωτήθηκαν ούτε καν ενημερώθηκαν έγκαιρα για να πάρουν τα κατάλληλα μέτρα.
Ποια μέτρα μπορούν να λάβουν σε τέτοιες περιπτώσεις τα κράτη; Το πιο πρόχειρο που έρχεται στο νου είναι η επιβολή, με τη νόμιμη βία της εξουσίας, ενός πλαφόν στις τιμές. Δεν επιτρέπεται π.χ. να πουλούν τα πρατήρια βενζίνης το προϊόν τους πάνω από ορισμένη τιμή. Όμως αυτό έρχεται σε αντιπαράθεση με τις βασικές αρχές της φιλελεύθερης αγοράς. Ο παραγωγός και ο έμπορος φροντίζουν να πουλούν στους καταναλωτές το προϊόν στην ανώτερη δυνατή ποιότητα με τη μικρότερη δυνατή τιμή. Έτσι μπορούν να αμιλλώνται τους ανταγωνιστές τους. Είμαι έμπορος. Μου επιβλήθηκε πλαφόν. Δεν μπορώ να αντεπεξέλθω. Με την ένδεια που υπάρχει στο χοντρεμπόριο, την αγορά από τον παραγωγό, πληρώνω περισσότερα από όσα μου επιτρέπει το πλαφόν να κερδίζω. Κλείνω το πρατήριό μου. Και ο καταναλωτής δεν βρίσκει βενζίνη. Μπήκαμε στο φαύλο κύκλο που λέγαμε.
Για να εμποδίσω να κλείσουν τα πρατήρια, εγώ, η κυβέρνηση, τα κρατικοποιώ. Αυτή είναι η αριστερή, σοσιαλιστική και κομμουνιστική λύση. Έτσι όμως εξαφανίζω την άμιλλα που είναι ο καλύτερος τρόπος για την πρόοδο και το καθεστώς μου μπορεί να καταρρεύσει για οικονομικούς λόγους, όπως κατέρρευσε η Σοβιετική Ένωση.
Η επιδότηση των εμπόρων και καταναλωτών επίσης δεν είναι καλή λύση. Οι επιδοτήσεις είναι ουσιαστικά ελεημοσύνες. Χαίρομαι να τις παίρνω, αλλά ντρέπομαι, εξευτελίζομαι.
Η λύση βρίσκεται έξω από το κύκλωμα προσφοράς-ζήτησης: Ανάπτυξη με εναλλακτικές πηγές. Έχω τονίσει επανειλημμένα την ανάγκη να αναπτύξουμε τη δική μας ενέργεια που οι πρώτες ύλες της (άνεμοι, ήλιος, υδατοπτώσεις, κύματα) δεν έχουν κόστος. Η απόδοσή της είναι μικρή, αλλά μας εξασφαλίζει ένα ελάχιστο ελευθερίας και δυνατότητας να ελισσόμαστε. Με τον όρον ότι αυτή η στροφή στις αειφόρες πηγές ενέργειας δεν γίνεται σε βάρος της παραγωγής βιολογικής ενέργειας. Οι εγκαταστάσεις τέτοιας βιομηχανίας πρέπει να γίνουν στις άγονες περιοχές της χώρας μας, εγκαταλειμμένα βουνά και νησιά.
