Με μεγάλη επιτυχία, αλλά και ιδιαίτερα ένθερμη συμμετοχή, ολοκληρώθηκε η ανοιχτή, διαδικτυακή εκδήλωση για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων του προγράμματος «Cyclades Care for Dolphins», έπειτα από τη συνδιοργάνωση της MOm και του Cyclades Preservation Fund (CPF).
Η διαδικασία και τα αποτελέσματα ενός σημαντικού προγράμματος που χρησιμοποιεί την επιστήμη των πολιτών (Citizen Science), το “Cyclades Care for Dolphins”, στο πλαίσιο του οποίου χαρτογραφήθηκαν για πρώτη φορά στις Κυκλάδες τα είδη κητωδών που ζουν στην περιοχή μέσω της χρήσης δεδομένων που συγκεντρώθηκαν από κατοίκους, επισκέπτες και λοιπούς χρήστες και επαγγελματίες της θάλασσας, παρουσιάστηκε κατά τη χτεσινή διαδικτυακή εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν το CPF και η Εταιρεία για τη μελέτη και προστασία της μεσογειακής φώκιας, MOm.
Ορόσημο λήξης, αλλά και… έναρξης
Κατά το χαιρετισμό της στην εκδήλωση, η εκτελεστική διευθύντρια του CPF, κ. Άννυ Μητροπούλου, καλωσορίζοντας τους εκπροσώπους φορέων από όλες τις Κυκλάδες και όχι μόνο, καθώς και πολίτες, που συμμετείχαν στην εκδήλωση, μίλησε για τη δράση του Cyclades Preservation Fund, αλλά και τη συνεργασία του Ιδρύματος με την MOm, για την υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος. Όπως τόνισε η κ. Μητροπούλου, η χτεσινή εκδήλωση υπήρξε ορόσημο, αφενός για την ολοκλήρωση της πρωτοβουλίας αυτής σε μία πρώτη φάση, αλλά αφετέρου, κυρίως για την έναρξη μίας ακόμη ευρύτερης προσπάθειας, της οποίας κοινωνοί μπορούν να γίνουν όλοι οι περιβαλλοντικοί φορείς, αλλά και ευαισθητοποιημένοι πολίτες των νησιών. Δεδομένου, ότι το πρόγραμμα αφορούσε στη χαρτογράφηση του πληθυσμού, των ειδών, και άλλων στοιχείων για τα είδη δελφινιού, που απαντώνται στις Κυκλάδες, πλέον στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα δίκτυο, ώστε να καταγραφούν περαιτέρω στοιχεία για τους πληθυσμούς όλων των κητωδών, των θαλάσσιων χελωνών, αλλά και των ειδών φώκιας.
Με τη σειρά του, ο πρόεδρος της MOm, μίλησε για τη διαχρονική παρουσία της εταιρείας στις Κυκλάδες, στις προκλήσεις, αλλά και τις ευκαιρίες ανάπτυξης που είχε το δίκτυο των συνεργαζόμενων φορέων και ιδιωτών, καθώς και των δράσεών της, σε ένα ευρύ φάσμα προγραμμάτων.
Στη συνέχεια, η συνεργάτης του Cyclades Preservation Fund, κ. Νάσσια Κασσελά, παρουσίασε εκτενώς τη δράση και τους στόχους του Ιδρύματος τα τελευταία χρόνια, δίνοντας έμφαση στον κύριο σκοπό του, που δεν είναι άλλος, από την ενίσχυση σημαντικών πρωτοβουλιών που λαμβάνονται από τους ίδιους τους φορείς των νησιών, τους ευαισθητοποιημένους πολίτες των τοπικών κοινωνιών, αλλά και τη δικτύωση των ανθρώπων αυτών μεταξύ τους, προκειμένου να υπάρχει εξωστρέφεια στις ενέργειες, ανταλλαγή καλών πρακτικών και τεχνογνωσίας, αλλά και οργάνωση των εθελοντικών δράσεων.
Τα αποτελέσματα του προγράμματος
Επί της ουσίας, σχετικά με τα αποτελέσματα του προγράμματος “Cyclades Care for Dolphins”, στοιχεία παρουσίασε εκ μέρους της Mom, ο κ. Κίμων Κοεμτζόπουλος.
Αρχικά, ο κ. Κοεμτζόπουλος μίλησε για τα οκτώ κύρια είδη κητωδών που συναντώνται στις Κυκλάδες, δηλαδή το «κοινό» δελφίνι – του οποίου η μείωση στον πληθυσμό έχει οδηγήσει στον χαρακτηρισμό του ως κινδυνεύον και, τελικά, όχι και τόσο κοινό πλέον – το ρινοδέλφινο, το ζωνοδέλφινο, το σταχτοδέλφινο, ο ζιφιός, ο φυσητήρας, η πτεροφάλαινα και η φώκαινα.
Έως και σήμερα, η έρευνα για τους πληθυσμούς των κητωδών στην Ελλάδα είναι σποραδική, ενώ παρ’ ό,τι οι Κυκλάδες είναι περιοχής μεγάλης σημασίας, υπάρχει έλλειψη δεδομένων για τη σωστή διαχείριση και προστασία τους, καθώς σύμφωνα με τον ίδιο, οι συστηματικά έντονες καιρικές συνθήκες που επικρατούν στις θάλασσες των Κυκλάδων και ιδιαίτερα κατά την περίοδο των μελτεμιών δυσχεραίνουν σημαντικά την έρευνα.
Ως λύση στο παραπάνω πρόβλημα, η MOm, με την υποστήριξη του CPF, σχεδίασε το παραπάνω πρόγραμμα για την καταγραφή των κητωδών, το οποίο βασίστηκε στη λεγόμενη «επιστήμη των πολιτών». Αυτό, πρακτικά, σημαίνει, πως η οργάνωση είχε ως «μάτια» της, τους επισκέπτες και κατοίκους των νησιών και ευρύτερα τους χρήστες της θαλάσσιας περιοχής. Πιο συγκεκριμένα, δόθηκε η ευκαιρία στους πολίτες, να καταγράψουν με οπτικό υλικό τις «συναντήσεις» τους με τα κητώδη, ή/και να αφήσουν στις ειδικές φόρμες που δημιούργησε η MOm σημαντικές πληροφορίες σχετικά με το είδος, το πλήθος τους, αν υπήρχαν νεογνά, αλλά και την ακριβή θαλάσσια περιοχή στην οποία τα απάντησαν.
Σε ένα δεύτερο σκέλος, οι πληροφορίες και τα δεδομένα από τους πολίτες, χρησιμοποιήθηκαν για την εστίαση εναέριων καταγραφών, ώστε να εντοπιστούν περαιτέρω πληροφορίες, ή και μέλη των ειδών αυτών.
Προκειμένου να φτάσει η πληροφορία σχετικά με τη δράση της MOm στους χρήστες της θάλασσας, πραγματοποιήθηκε ενημερωτική εκστρατεία, για τις φόρμες αναγνώρισης και καταγραφής των κητωδών, καθώς και πολλές αναρτήσεις με πληροφορίες για τα κητώδη της Ελλάδας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Επιπλέον, έγινε προώθηση του προγράμματος, με επισκέψεις της ομάδας της MOm στα νησιά, περιορισμένες λόγω της πανδημίας, διαδικτυακές επικοινωνίες με φορείς και ιδιώτες στις Κυκλάδες, αναρτήσεις σε στοχευμένες ομάδες στα ΜΚΔ, όπως για παράδειγμα αυτές των Ελλήνων skippers που δραστηριοποιούνται στις Κυκλάδες, αλλά και διανομή του συνδέσμου για μεταφορά στην ιστοσελίδα της MOm.
Η προετοιμασία αυτή είχε ως αποτέλεσμα να χρησιμοποιηθούν συνολικά 176 βίντεο και φωτογραφίες από συναντήσεις με κητώδη στις Κυκλάδες. Αν και οι καταγραφές υπήρξαν περισσότερες, το οπτικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε έπρεπε να είναι κατάλληλο για καθαρή αναγνώριση του είδους. Συγκεκριμένα, οι πολίτες κατέγραψαν συναντήσεις με ρινοδέλφινα (80 παρατηρήσεις), κοινά δελφίνια (60 παρατηρήσεις), ζωνοδέλφινα (32 παρατηρήσεις), πτεροφάλαινα (μία παρατήρηση) και φυσητήρα (μία παρατήρηση).
Βάσει αυτών, τον Μάιο και τον Νοέμβριο του 202 έγιναν πτήσεις για εναέριες καταγραφές συνολικού μήκους 675 και 380 χιλιομέτρων αντίστοιχα, από τις οποίες εξήχθησαν ακόμη περισσότερα στοιχεία.
Σύμφωνα με τον κ. Κοεμτζόπουλο, οι Κυκλάδες αποτελούν σημαντική περιοχή για ρινοδέλφινα, για τα οποία προσδιορίστηκαν υποπεριοχές παρουσίας, ενώ τονίστηκε ότι ακολουθούν αλιευτικά σκάφη, ενώ σημαντική περιοχή είναι ακόμη για το κοινό δελφίνι (προσδιορισμός και των υποπεριοχών) αλλά και το ζωνοδέλφινο. Επίσης καταγράφηκε η παρουσία της πτεροφάλαινας και του φυσητήρα, ενώ δεν αποκλείεται να εντοπίστηκε όταν μόλις είχε γεννήσει, στοιχείο ιδιαίτερα σημαντικό.
Σύμφωνα με τον κ. Κοεμτζόπουλο, το μέλλον του προγράμματος αφορά στη συνέχιση της συλλογής των δεδομένων, μέσα από το υφιστάμενο δίκτυο της ΜΟm, αλλά και ενδυνάμωσή του, προκειμένου να υπάρχουν φορείς και πολίτες σε όσο το δυνατόν περισσότερες θαλάσσιες περιοχές που να δίνουν τη δυνατότητα στην ομάδα να επέμβει σε καταστάσεις ανάγκης, αλλά και διευρυμένης καταγραφής των ειδών.
Εκπεφρασμένη βούληση για την υποστήριξη του Δικτύου
Επιπλέον, μίλησαν η Αιμιλία Δρούγα από το Ερευνητικό Κέντρο Διάσωσης και Περίθαλψης Κητωδών «ΑΡΙΩΝ», ο Γιάννης Ορφανός από το Naxos Wildlife Protection, ενώ ακολούθησε ανοιχτή συζήτηση με τη συμμετοχή πολλών εκπροσώπων από περιβαλλοντικούς φορείς των Κυκλάδων, οι οποίοι μάλιστα υποστήριξαν με ιδιαίτερη θέρμη το κάλεσμα για τη δημιουργία ενός περιφερειακού Δικτύου Διάσωσης και Πληροφοριών για Θαλάσσια Ζώα (κητώδη, χελώνες, φώκιες) στην περιοχή των Κυκλάδων.
