Την ευκαιρία να εξερευνήσουν μαζί με τις ομάδες του WWF Ελλάς και του Cyclades LIFE, την “άγνωστη” Γυάρο, τόσο στο χερσαίο, όσο και στο θαλάσσιο τμήμα της, έδωσε στον κόσμο η WWF, μέσω της διοργάνωσης διαδραστικού event σε γνωστό διαδικτυακό μέσο κοινωνικής δικτύωσης.
Οι δύο ομάδες, ξεκίνησαν το ταξίδι τους νωρίς το πρωί της Τετάρτης, 17 Φεβρουαρίου, με το πρώτο κιόλας βίντεο να αναρτάται στη σελίδα του event, λίγο πριν τις 9 το πρωί, την ώρα που έλυσαν κάβους και οι ομάδες, από τη μαρίνα του Φοίνικα στη Σύρο.
Ο πολύ καλός καιρός, επέτρεψε ένα άνετο ταξίδι στα μέλη της WWF, Ελίνα και Χρήστο, όπως αναφέρονταν καθ’ όλη τη διάρκεια του event από την επίσημη σελίδα της Οργάνωσης.
Άμα τη αφίξει και όπως επεσήμανε ο Χρήστος, «το πρώτο πράγμα που βλέπει κανείς όταν φτάνει στη Γυάρο, είναι αυτό το τεράστιο κτίριο των φυλακών, το ελληνικό Αλκατράζ. Μόνη διαφορά, είναι ότι δεν ήταν για κατάδικους και βαρυποινίτες, ήταν για ανθρώπους, που κλείστηκαν εδώ μέσα, για τις πολιτικές τους πεποιθήσεις. Είναι πολύ βαρύ το φορτίο, να ξέρεις ότι εδώ “έσβηναν” ανθρώπινες ζωές».
Χαλάσματα “βαριά” σαν Ιστορία
Η εξερεύνηση στο χερσαίο τμήμα της Γυάρου, για τις δύο ομάδες, δεν θα μπορούσε να αφήσει εκτός την εξερεύνηση των ιστορικών φυλακών, των κτιρίων, τα οποία στέγασαν δεκάδες χιλιάδες πολιτικούς κρατούμενους.
Οι εξερευνητές, μοιράστηκαν πληροφορίες και ιστορίες για τους κρατούμενους, για τις συνθήκες κράτησης, τα καταναγκαστικά έργα, την έλλειψη νερού που μάστιζε τους φυλακισμένους.
Ωστόσο, το νησί για αρκετά χρόνια, χρησιμοποιούνταν και ως πεδίο βολής για το Πολεμικό Ναυτικό, με αποτέλεσμα να χρειαστούν δύο αποστολές της WWF, σε συνεργασία με το Ειδικό Τμήμα ΤΕΝΚΣ του Στρατού, προκειμένου να καθαριστούν συγκεκριμένες διαδρομές και μονοπάτια, για να υπάρξει ασφαλής πρόσβαση στο νησί.
«Ένα κομμάτι βαριάς ιστορίας, ίσως το μόνο πιο τρομακτικό από την ίδια αυτή ιστορία και τις φυλακές που έχτισαν οι ίδιοι οι κρατούμενοι με τον υποχρεωτικό μόχθο τους, να είναι μόνο ένα πράγμα: ο κίνδυνος να ξεχάσουμε. Κάποιος που έρχεται σε επαφή με αυτόν τον χώρο, μπορεί να αισθανθεί τον πειρασμό να θάψει την εμπειρία. Όμως έτσι δεν κλείνουν οι πληγές του παρελθόντος, ούτε μαθαίνουμε τα μαθήματα που πρέπει. Δυστυχώς, ο χώρος τώρα εγκαταλείπεται και ρημάζει», ανέφερε η WWF σε μία από τις αναρτήσεις της.
Όπως ανέφερε η Ελίνα, «ο χώρος αυτός, όπως και όλα τα κτίρια εδώ, έχουν κριθεί διατηρητέα. Είναι χώροι ιστορικής μνήμης. Παρ’ όλα αυτά, βλέπουμε, ότι πάσχουν και είναι πραγματικά κρίμα».
«Το νησί είχε χρησιμοποιηθεί ως τόπος εξορίας από τους Ρωμαϊκούς χρόνους. Το χρησιμοποίησαν και οι Ρωμαίοι. Από κει και πέρα, έχει χρησιμοποιηθεί ως χώρος εξορίας σε τρεις διαφορετικές περιόδους από τους Έλληνες. Σκέφτομαι, ότι αν εγώ νιώθω άσχημα μέσα σε αυτό το χώρο, μετά από τόσα χρόνια, πώς να ένιωθαν οι άνθρωποι τότε, που ζούσαν για χρόνια και υπό αυτές τις συνθήκες», πρόσθεσε.
Τα κτίρια έχουν υποστεί μεγάλες φθορές, αφενός λόγω της εγκατάλειψης, ενώ αφετέρου, πάρχει περίπτωση αρκετές από τις μεγάλες φθορές, να έχουν προκληθεί από βολές του Πολεμικού Ναυτικού.
«Έχουμε βάλει ένα στοίχημα: να στηρίξουμε τη νέα ζωή της Γυάρου, ώστε να ξορκίσει το βαρύ παρελθόν της. Να της δώσουμε μια δεύτερη ευκαιρία, χωρίς να ξεχάσουμε την ιστορία της. Το όραμα αυτό, να μετατραπεί η Γυάρος από τόπο εξορίας σε τόπο αφθονίας της ζωής, αποτελεί το κίνητρο για την Ελίνα και το Χρήστο», υπογράμμιζε η WWF, συμπληρώνοντας, πως «πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στην ανάδειξή της, γιατί εύκολα μπορεί να ισοπεδωθεί».
Παράλληλα, η ομάδες επισκέφθηκαν και εγκαταλελειμμένους οικισμούς, όπου διέμεναν Συριανοί, που μεταφέρθηκαν στη Γυάρο για κτηνοτροφική και αγροτική εργασία. Στην επίσκεψη αυτή, η Ελίνα «ανακάλυψε» και τα νεροκρέμμυδα, αλλά και το έθιμο, που τα συνοδεύει. «Οι Συριανοί τα ξεριζώνουν και τα βάζουν έξω από την πόρτα την πρωτοχρονιά, για να έχουν καλό νέο χρόνο».
«Την πρώτη φορά στη Γυάρο, έπρεπε να ανακαλύψουμε τι κρύβει το χερσαίο και το θαλάσσιο περιβάλλον. Μία από τις πρώτες εξερευνητικές αποστολές, διοργανώσαμε μαζί με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Κρήτης. Οι ερευνητές βρήκαν πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα σε αυτό το αφιλόξενο, κατά τ’ άλλα τοπίο. Ένας από τους “κατοίκους” της Γυάρου είναι και το μαύρο φίδι», αναφέρει η Ελίνα, μιλώντας και για τους υπόλοιπους «μόνιμους» κατοίκους, όπως είναι οι σαύρες, οι αρουραίοι, τα άγρια κατσίκια, αλλά και το θαλασσοπούλι Μύχος, του οποίου το 25% του πληθυσμού, βρίσκει καταφύγιο στα απόκρημνα βράχια και τον πλούσιο ψαρότοπο της Γυάρου.
«Δεν θέλουμε να βάλουμε τη φύση σε ένα κλουβί»
«Πριν από μερικές ημέρες, θεσπίστηκε το πρώτο θαλάσσιο Καταφύγιο Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) στην Ελλάδα και αφορά στη θαλάσσια περιοχή, περιμετρικά της Γυάρου. Είναι το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μίας θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής», σημειώνει ο Χρήστος, λίγο πριν την κατάδυση των εξερευνητών στο βυθό.
Η χαρτογράφηση του βυθού από το Τμήμα Γεωλογίας του Πανεπιστημίου της Πάτρας, σύμφωνα με την Ελίνα, «αποτυπώνει τα αδιατάραχα πεδία τραγάνας και ποσειδωνίας. Η ποσειδωνία είναι ένα φυτό, που έχει τρομαχτικά μεγάλα οφέλη για τη θάλασσα. Είναι όπως τα δάση για την ξηρά. Παρέχουν οξυγόνο, κρατούν το διοξείδιο του άνθρακα, προστατεύουν τις ακτές από διάβρωση, είναι φοβερό εκκολαπτήριο για τα ψάρια και έχει μεγάλη βιοποικιλότητα», καθώς και «πυκνά πεδία τρογόλιθων, ή τραγάνας. Η τραγάνα, είναι κοραλλιογενής σχηματισμός, αποτελείται από πάρα πολλά είδη, είναι ευαίσθητο οικοσύστημα σε διαταραχές και είναι επίσης σημαντικό για την κατακράτηση του διοξειδίου του άνθρακα, αλλά και την αναπαραγωγή των ψαριών. Είναι πάρα πολύ πλούσιο αλιευτικό πεδίο και πανέμορφο, αλλά δύσκολα προσβάσιμο από δύτες».
«Πολλοί φίλοι μας ρώτησαν αν υπάρχει τρόπος να αναδειχθεί η Γυάρος χωρίς να ισοπεδωθεί τουριστικά. Πιστεύουμε ότι έχουμε βρει ένα μέρος της απάντησης: Υποβρύχια μονοπάτια», υποστήριξε σε ανάρτησή της η WWF. Όπως δε εξήγησε ο Χρήστος, «στη Γυάρο δεν θέλουμε να βάλουμε τη φύση σε ένα κλουβί, θέλουμε να τη φέρουμε σε επαφή με τον άνθρωπο. Γι’ αυτό, στην ουσία, δημιουργούμε ένα υποβρύχιο μουσείο. Αυτά είναι τα υποβρύχια μονοπάτια». Θα υπάρχουν μονοπάτια ρηχά, για δύτες με μάσκες και αναπνευστήρα, αλλά και πιο βαθιά, για δύτες με μπουκάλες.
Τέλος, οι ομάδες ευχαρίστησαν όσους παρακολούθησαν και συμμετείχαν μαζί τους στην εξερεύνηση της Γυάρου, ενώ η WWF, έκλεισε, τονίζοντας, πως «το Cyclades LIFE είναι μια ομαδική προσπάθεια. Και έτσι πρέπει να είναι, όταν βάζεις ένα τόσο φιλόδοξο εγχείρημα: μια θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή που θα λειτουργεί για όλους. Που δε θα κλείσει τη φύση σε μια γυάλα, αλλά που από την άλλη δε θα την ανοίξει σε ισοπέδωση. Που δε θα λειτουργήσει αρνητικά για την τοπική οικονομία, αλλά αντίθετα θα τονώσει το εισόδημα των ψαράδων και του τοπικού τουρισμού. Δεν είναι εύκολο. Είστε μαζί μας;»
