Η γιορτή της Παναγίας είναι, στ’ αλήθεια, η πιο σημαντική στον πλατύ κύκλο των γιορτών της Ρωμιοσύνης. Εκατοντάδες πανηγύρια σ’ ολόκληρη τη χώρα με κατανυκτικές λειτουργίες κι ευλαβικές ολονυκτίες τιμούν την Παναγία που έφερε στον κόσμο τον Χριστό.
Η 15η Αυγούστου είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου που δεν είναι μόνο η Μάνα του Ιησού, αλλά και η Μάνα του γένους των Ελλήνων και στέκει πάντα άγρυπνη στην έπαλξή της, όπως θέλει η λαϊκή μας παράδοση. Αυτή η παράδοση είναι πολυσήμαντη και πολυδιάστατη. Μέσα στο ελληνικό καλοκαίρι τον Δεκαπενταύγουστο γιορτάζουμε την Κοίμηση της Παναγίας. Στην Κωνσταντινούπολη, στον Ναό της Αγίας Σοφίας γινόταν «ολονυκτία», όπου κλήρος και λαός προσεύχονταν με θερμή πίστη. Σ’ αυτήν την ολονυκτία διανυκτέρευε μαζί με τον κόσμο κι ο αυτοκράτορας. Στις 23 Αυγούστου γιορτάζεται η Απόδοση ή τα Εννιάμερα της Παναγίας.
Στις 31 Αυγούστου γιορτάζεται η κατάθεση της Τιμίας Ζώνης της Υπεραγίας Θεοτόκου. Όπως θέλει η παράδοση, η Παναγία λίγο πριν την Κοίμησή της, διένειμε τα ενδύματά της σε φτωχές γυναίκες. Χρόνια αργότερα, όπως λένε οι γραφές, αναζητήθηκε, και βρέθηκε η Ζώνη αυτή και με τη φροντίδα Βυζαντινού Αυτοκράτορα τοποθετήθηκε σε ναό της Πόλης. Τεμάχιο της Τιμίας Ζώνης σώζεται σήμερα στο Άγιο Όρος.
Στην Καινή Διαθήκη ο θάνατος ονομάζεται κοίμηση και, φυσικά, τα νεκροταφεία «κοιμητήρια». Η παράδοση και όσες γραπτές μαρτυρίες σώθηκαν, τοποθετούν την Κοίμηση της Θεοτόκου έντεκα χρόνια μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Υπολογίζεται ότι τότε η Παναγία θα ήταν εξήντα χρόνων.
Πάντα σύμφωνα με τα γραπτά, στην Παναγία παρουσιάστηκε ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, που κάποτε της είχε φέρει το χαρμόσυνο μήνυμα της γέννησης του Χριστού και της ανακοίνωσε την Κοίμησή της. Η Θεοτόκος συνάντησε τους μαθητές και Αποστόλους του Κυρίου και τους αποχαιρέτησε. Όταν κοιμήθηκε η Παναγία, εκείνοι μαζί μ’ ένα πλήθος Χριστιανών κήδεψαν το Άγιο Σώμα της στα Ιεροσόλυμα στο χωριό Γεθσημανή. Ο τάφος της σώζεται εκεί και ανήκει στους Χριστιανούς. Καθολικούς και Ορθοδόξους.
Σε κώδικα του 11ου αιώνα που βρίσκεται στο Βατικανό, αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι η Αγία Ελένη έκτισε… «Εκκλησία εν Γεθσημανή επί του τάφου της Υπεραγίας Θεοτόκου…».
Αυτή την ιστορική αλήθεια φαίνεται και ακούγεται κάθε χρόνο τον Δεκαπενταύγουστο μ’ ένα τροπάριο:
«Απόστολοι εκ περάτων
συναθροισθέντες ενθάδε
Γεθσημανή τω χωρίω
κηδεύσατέ μου το σώμα…»
Στην πατρίδα μας, κάθε Αύγουστο, μοσχοβολάει ο τόπος μας από την ευωδία της γιορτής της. Ζωντανεύει στις ψυχές του λαού μας ο θαυμασμός και η ευγνωμοσύνη για όσα μεγάλα και θαυμαστά έκανε και κάνει η Μεγαλόχαρη Παναγιά για να προστατεύσει το γένος μας. Πόσα αλήθεια θαύματα δεν έρχονται να στεριώσουν την πίστη μας στους σημερινούς ταραγμένους καιρούς. Και οι Έλληνες της προσφέρουν το τάμα τους.
ΟΙ ΜΑΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
Τη μεγάλη ευγνωμοσύνη του Ελληνικού λαού στην Παναγία, την βλέπουμε ανάγλυφη σ’ αφιερώματα, σε τάματα, σε προσκυνήματα ή σε ευλαβικά ταξίδια στα νησιά μας, όπως στην Τήνο, με τάμα στην Παναγία τη Μεγαλόχαρη και στην Πάρο στην Εκατονταπυλιανή. Είναι οι πιο γνωστές εκκλησίες αφιερωμένες στην Παναγία. Δεν υπάρχει όμως περιοχή στη χώρα μας χωρίς ναό αφιερωμένο στη Μεγαλόχαρη,
Στην Αμοργό: Παναγιά Χοζοβιώτισσα, στην Ανάφη: Παναγιά Καλαμιώτισσα, στην Άνδρο: Παναγιά Θαλασσινή και Μονή Παναχράντου, Ίος: Παναγιά Γκρεμιώτισσα, Κέα: Παναγιά Καστριανή, Κύθνος: Παναγιά Κανάλα κ.α., Μήλος: Παναγιά Θαλασσίτρα, Μύκονος: Παναγιά Τουρλιανή, Παραπορτιανή κ.α., Νάξος: Παναγιά Δροσινή, Σίκινος: Παντάνασσα, Σίφνος: Χρυσοπηγή, Πουλάτη, Σύρος: Κοίμηση με την εικόνα του El Greco κ.α.
Δεν υπάρχει νησί στο Αιγαίο, αυτό το πανέμορφο αρχιπέλαγος, που να μην έχει εκκλησία ή ξωκκλήσι για χάρη της Παναγιάς. Και δεν υπάρχει Αιγαιοπελαγίτης θαλασσινός, από αυτούς που με την αξιοσύνη, τη λεβεντιά και την τόλμη τους κατάκτησαν τις θάλασσες και άπλωσαν την ελληνική ναυτοσύνη στα πέρατα της οικουμένης, που να μη έχει κάνει τάμα στην Παναγιά.
Και όχι μόνο σε ώρες κινδύνου, όταν ανταριάζονταν τα πέλαγα και θαλασσοπνιγόταν το μικρό ή το μεγάλο πλεούμενο του, αλλά και σε ώρες χαράς ή γιορτής.
Κι ήταν αυτό το τάμα μια εικόνα στην εκκλησία του νησιού του, μια δωρεά ή κάποιες φορές ένα χρυσό ή ασημένιο καράβι για τη χάρη της.
Στην Παναγιά της Τήνου, που έχει δεθεί και με την κορυφαία ώρα του νεότερου ελληνισμού, το έπος και την εθνική έξαρση του 1940, καράβια και καραβάκια μαλαματένια και καλοδουλεμένα «αρμενίζουν» για την Παναγιά του αρχιπελάγους.
Τάμα σου κάνω Παναγιά
μπρατσέρα από χρυσάφι
καΐκι από μάλαμα
και σκούνα πλουμισμένη
Αυτή είναι η δύναμη της πίστης στη θαυματουργή Παναγιά. Είναι η πονεμένη καταφυγή κάθε ανθρώπου, κάθε Έλληνα και ιδιαίτερα κάθε Έλληνα νησιώτη και κάθε ναυτικού.
Σε όλα τα νησιά μας κάθε Δεκαπενταύγουστο συγκεντρώνονται χιλιάδες πιστοί, όχι μόνο από την Ελλάδα αλλά και από το εξωτερικό να προσκυνήσουν και να προσευχηθούν στη Μεγαλόχαρη.
Μεγάλη η χάρη της. Ας είναι κοντά μας, ιδιαίτερα αυτή την εποχή, την τόσο δύσκολη για τη χώρα μας.
Αγαπητοί φίλοι και φίλες, όσοι γιορτάζετε, σας εύχομαι, από καρδιάς, Χρόνια Πολλά Υγεία και ευτυχία στην οικογένεια σας.
