Ο Αύγουστος είναι ένας μήνας γεμάτος αλλαγές καπρίτσια και ξαφνιάσματα. Οι καλοκαιρινές ζέστες βρίσκονται στη μεγάλη τους ώρα, ιδιαίτερα μέχρι της Παναγίας. Βέβαια είναι ο τελευταίος μήνας του καλοκαιριού και μας είναι δύσκολο να τον αποχωριστούμε. Και η γνωστή μας παροιμία λέει: «Αύγουστε καλέ μου μήνα, να ‘σουν δυο φορές το χρόνο». Σε μερικές περιοχές της Ελλάδας, πιο βόρεια, οι άνθρωποι τονίζουν «να ‘σουν τρείς φορές το χρόνο». Θεωρούν ή μάλλον θεωρούσαν οι άνθρωποι στο παρελθόν και ιδιαίτερα οι γεωργοί ότι κάθε Αύγουστο είχαν σιγουρέψει τα εισοδήματα της χρονιάς στις αποθήκες τους, όπως: το κριθάρι, το στάρι, καλαμπόκι, βρόμη, άχυρα για τα ζώα, ξύλα για τη φωτιά αλλά και τα οπωρικά και τα κηπευτικά βρίσκονται κι αυτά στην καλή τους ώρα, ιδιαίτερα τα σύκα και τα σταφύλια. Κι όπως λένε οι στίχοι:
«Της Αγιάς Μαρίνας σύκο,
τ’ Αι - Λιού σταφύλι και τον Αύγουστο μαντίλι»
Και βέβαια η ερμηνεία αυτών των στίχων θέλει να δείξει πως τα φρούτα, που πρωτοφαίνονται τον Ιούλιο, τώρα τον Αύγουστο είναι πια άφθονα και μπορείς να γεμίσεις μαντίλια μ’ αυτά και να χορτάσεις μαζί με όλη την οικογένεια. Πίστευαν ότι έτσι μπορούσαν να προστατεύσουν την υγεία τους για τον υπόλοιπο χρόνο. Είναι μια άποψη, που όπως λένε πολλοί ιστορικοί, οι Βυζαντινοί ξεκίνησαν να διαδίδουν ότι τα προϊόντα του Αυγούστου είναι προστασία για την ανθρώπινη υγεία και έλεγαν: «Περί της υγείας σου, τον Αύγουστο ερώτα». Ατελείωτες είναι οι παροιμίες και οι στίχοι που ακούγονταν από τους απλούς ανθρώπους γι’ αυτόν τον μήνα που τον θαύμαζαν, αλλά και τον θεωρούσαν τον μήνα της υγείας τους. Στον Αύγουστο, πίστευαν, ότι σταματούσε ο ωραίος, ο καλός χρόνος: «Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα». «Ήρθε ο Αύγουστος, παρ’ την κάπα σου» «Τ΄ Αυγούστου τα βοριάσματα χειμώνα αναθυμιούνται». Έχει, λοιπόν, ο καλός αυτός μήνας και τις αναποδιές του: τα «βοριάσματα», δηλαδή τα δυνατά μελτέμια, που οι αρχαίοι Έλληνες τα ονόμαζαν «ετήσιες»*. Έχει πρώιμες βροχές και κρύο, κυρίως στα ορεινά μέρη. Γι’ αυτό και οι παροιμίες συμβουλεύουν να προετοιμάζονται όλοι για τις ασχολίες του χειμώνα: «όταν αρχίσει ο Αύγουστος να βαρυχειμωνιάσει ο γεωργός τ’ αλέτρι του αμέσως ας ταιριάσει». Εξ άλλου ο ήλιος έχει αρχίσει να απομακρύνεται και οι μέρες σιγά - σιγά μικραίνουν αισθητά, ώστε ν’ αλλάζουν και κάποιες καλοκαιρινές συνήθειες, γιατί με το που μικραίνει η μέρα βρίσκει ευκαιρία ο φτωχός να κόψει το απογευματινό φαγητό κι ο πλούσιος καταργεί τον μεσημεριανό ύπνο, αφού σύντομα θα βραδιάσει. (Συνήθειες και θέσεις παλιάς εποχής) Και … οι στίχοι: «Εξαπάτησεν ο Αύγουστος την άκρα του χειμώνα, παύει ο φτωχός το δειλινό κι ο άρχοντας τον ύπνο». Οι νοικοκυρές τον Αύγουστο, ιδιαίτερα στην βόρεια Ελλάδα, ετοίμαζαν τις χυλοπίτες, τον τραχανά, τα τουρσιά, τις μαρμελάδες και τα γλυκά κουταλιού για προμήθειες του χειμώνα. Δεν ξεχνούσε όμως ο λαός μας και τις «δρίμες»** του Αυγούστου. Οι πρώτες έξι ή δώδεκα μέρες του μήνα είναι «δρίμες» δηλαδή, αποφράδες, γρουσούζικες, επειδή τότε (όπως πίστευαν), κάποιες κακές δυνάμεις ξαπολιούνταν να κάνουν κακό όπου μπορούσαν. Και πολλοί άνθρωποι πίστευαν ότι έκαναν κακό και στον άνθρωπο και στο ζώο ή στα ξύλα και στα ρούχα. Μου έλεγαν σ’ ένα χωριό της Καρδίτσας, (πριν από χρόνια) ότι αυτές τις μέρες, οι μεγάλες, οι ηλικιωμένες γυναίκες δεν λούζονταν για να μην πέσουν τα μαλλιά. Δεν έπλεναν τα ρούχα για να μη λιώσουν. Δεν κλάδευαν, δεν έκοβαν ξύλα για να μη σκουληκιάσουν, και ούτε… παντρεύονταν για να μη δυστυχήσουν! Δίκιο είχαν οι Βυζαντινοί που έλεγαν: «Περί της υγείας σου τον Αύγουστο ερώτα».
Αύγουστος - Augustus = Σεβαστός
Ο Αύγουστος είναι ο όγδοος μήνας του γρηγοριανού έτους, με διάρκεια 31 ημέρες. Στο ρωμαϊκό ημερολόγιο είχε την έκτη θέση και η αρχική ονομασία του ήταν Sextilis, δηλαδή, έκτος, από το λατινικό sextus = έκτος. Όμως, τον 8ο π.χ αιώνα ο Sextilis, μετονομάστηκε σε Augustus που σημαίνει Σεβαστός. Η αλλαγή της ονομασίας έγινε από τους Ρωμαίους γιατί ήθελαν να τιμήσουν τον αυτοκράτορα Οκταβιανό Αύγουστο και του αφιέρωσαν αυτόν ειδικά τον μήνα. Η μετονομασία έγινε επειδή τον μήνα Sextilis ο Οκταβιανός που ανέβηκε πρώτη φορά στον θρόνο κατάφερε να φέρει σημαντικούς θριάμβους και οι Ρωμαίοι τον λάτρεψαν. Κατόρθωσε να σταματήσει έναν εμφύλιο πόλεμο που είχε φέρει πολλές καταστροφές και επανέφερε το Ρωμαϊκό μεγαλείο. Τον ίδιο μήνα τον Sextilis υπέταξε την Αίγυπτο και οι Ρωμαίοι τον θαύμασαν. Ο Οκταβιανός θέλησε σ’ αυτόν τον μήνα που δόθηκε το όνομά του, τον Augustus, να του προσφέρει μια μέρα ακόμη και αντί για το 30 ημέρες έγιναν 31. Αυτή την ημέρα της απέσπασε από τον Φεβρουάριο μήνα. Γιατί το έκανε αυτό; Δεν ήθελε να υστερεί σε ημέρες ο μήνας Αύγουστος από τον Ιούλιο που έχει επίσης 31 ημέρες. Και όπως λένε οι ιστορικοί, ο Οκταβιανός ήθελε ο μήνας που του αφιέρωσαν να έχει τις ίδιες μέρες με τον μήνα που ήταν αφιερωμένος στον … Ιούλιο Καίσαρα!!
Υ.Γ. * ετησίας = βόρειοι άνεμοι, που πνέουν το καλοκαίρι στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου, τα μελτέμια. (αρχ. Ετησίας - από το έτος)
** δρίμες = οι δαίμονες που κατά τις λαϊκές προλήψεις κάνουν κακό στα ρούχα, στους λουόμενους, στα φυτά κ.α. Κατά τις λαϊκές δοξασίες αυτά συμβαίνουν το πρώτο εξαήμερο του Αυγούστου. (αρχ. Δριμύς - ψύχος)
