Μελέτη από ομάδα επιστημόνων, με θέμα «Αξιολόγηση γεωθερμικών πόρων και των τρόπων αξιοποίησής τους στη Σαντορίνη» παρουσιάστηκε τη Δευτέρα, 18 Μαΐου, στο Μπελλώνειο Πολιτιστικό Κέντρο της Θήρας, θέτοντας πρώιμη βάση για τις πιθανές εφαρμογές στο νησί.
Στην παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος, το οποίο εκπονήθηκε από ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, έπειτα από ανάθεση, που έγινε, από πλευράς του Δήμου Θήρας, αναπτύχθηκαν οι τρεις φάσεις/στάδια της γεωθερμικής μελέτης, προβλήθηκαν εικόνες και παραδείγματα για τις χρήσεις της γεωθερμίας ανά τον κόσμο, αλλά και στην Ελλάδα, με επίκεντρο όσες ενδιαφέρουν την περίπτωση της Θήρας.
Σημειώνεται, πως ομιλητές της παρουσίασης, ήταν οι κ.κ. Μιχάλης Φυτίκας, ομότιμος καθηγητής του τμήματος Γεωλογίας και Νίκος Ανδρίτσος, καθηγητής του τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών Βιομηχανίας, ενώ χαιρετισμό απηύθυνε και ο Δήμαρχος Θήρας, κ. Νικόλαος Ζώρζος.
«Πλέον αποτελεί πρόκληση για μας η εφαρμογή»
Στη χαιρετιστήρια ομιλία του, ο δήμαρχος Θήρας, κ. Ζώρζος, επεσήμανε, μεταξύ άλλων, πως πρόκειται για μια μελέτη, η οποία θα έπρεπε να είχε εκπονηθεί πολύ νωρίτερα. Παράλληλα, τόνισε, πως ακόμη το θεσμικό πλαίσιο για την εφαρμογή των ΑΠΕ, στις οποίες εντάσσεται και η γεωθερμία, είναι ακόμη αναχρονιστικό, χωρίς, βέβαια, αυτό να σημαίνει πως δεν υπάρχουν περιθώρια εφραμογής.
Πιο αναλυτικά, ο κ. Ζώρζος ανέφερε:
«Όπως γνωρίζετε, η Σαντορίνη, λόγω της ιδιαιτερότητάς της, δεν μπορεί να αναπτύξει άλλες μορφές ενέργειας, δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί τον αέρα, δεν θα μπορούσε, ίσως, ούτε τον ήλιο. Υπάρχει όμως ένα άλλο πεδίο που μπορεί να εκμεταλλευτεί και αυτό είναι το γεωθερμικό πεδίο.
Γνωρίζαμε ότι η Σαντορίνη έχει αυτή τη δυνατότητα. Μετά την εκπόνηση της μελέτης την οποία παρουσιάζουν οι κ. Φυτίκας και Ανδρίτσος, θα γνωρίζουμε πλέον και το εύρος του γεωθερμικού πεδίου, αλλά και τις δυνατότητες εκμετάλλευσής του.
Στην παρουσίαση, θα αναφερθεί και το θεσμικό πλαίσιο, το νομικό πλαίσιο, που διέπει το θέμα της γεωθερμίας, το οποίο, βέβαια, δεν είναι και τόσο ευνοϊκό, όσο θα θέλαμε, όσον αφορά στην εκμετάλλευση του γεωθερμικού πεδίου της Σαντορίνης.
Παρά το γεγονός, ότι έχουν γίνει αλλεπάλληλες προσπάθειες, έτσι ώστε το θεσμικό πλαίσιο, να εκσυγχρονιστεί και η εκμετάλλευση της γεωθερμίας να είναι πιο εύκολη, ελπίζουμε, κάποια στιγμή, η πολιτεία να εκσυγχρονίσει το νομικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), μέσα στις οποίες εντάσσεται και η γεωθερμία. Σίγουρα, όμως, υφίσταται περιθώριο εκμετάλλευσης του γεωθερμικού πεδίου.
Νομίζω, ότι είναι καθήκον μας, μετά από την εκπόνηση αυτής της μελέτης, εφόσον έχουμε ορίσει ποιο είναι το γεωθερμικό πεδίο και έχουμε ορίσει τις δυνατότητες εκμετάλλευσής του, να κάνουμε μελέτες εφαρμογής του, προκειμένου να εκμεταλλευτούμε τον θησαυρό, που λέγεται γεωθερμία.
Θεωρώ, πως πρόκειται για ένα θέμα, το οποίο πολύ νωρίτερα θα έπρεπε να το έχουμε ξεκινήσει. Ξεκίνησε πριν από περίπου ένα χρόνο, ολοκληρώθηκε τώρα και πλέον αποτελεί πρόκληση για μας η εφαρμογή.»
Γενικές εφαρμογές της γεωθερμίας
Τα φυσικά θερμά ρευστά χρησιμοποιήθηκαν από πολύ παλιά, κυρίως για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες, σπάνια όμως για τις ενεργειακές δυνατότητές τους. Στη σύγχρονη εποχή η πρώτη βιομηχανική αξιοποίηση της γεωθερμίας πραγματοποιήθηκε στο Larderello της Ιταλίας, όπου από τις αρχές του 19ου αιώνα χρησιμοποιήθηκε υπέρθερμος ατμός για την παραγωγή βορικού οξέος (με εξάτμιση των νερών που περιείχαν σημαντικές ποσότητες του οξέος) και για τη θέρμανση κτιρίων, ενώ ένα αιώνα μετά ξεκίνησε στο ίδιο μέρος η γεωθερμική ηλεκτροπαραγωγή.
Η πρώτη συστηματική αξιοποίηση της γεωθερμίας για θέρμανση χώρων ξεκίνησε στην Ισλανδία. Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της Ισλανδίας (και ολόκληρη η πόλη του Reykjavik) θερμαίνονται με γεωθερμικά νερά.
Οι περισσότερο καθιερωμένες εφαρμογές είναι η θέρμανση χώρων, οι ιχθυοκαλλιέργειες, η ξήρανση αγροτικών προϊόντων και η παραγωγή ηλεκτρικής ισχύος. Ο κορεσμένος ατμός χρησιμοποιείται αποκλειστικά στην παραγωγή ηλεκτρικής ισχύος, ενώ οι άμεσες χρήσεις καλύπτουν όλη την κλίμακα θερμοκρασιών.
Κατά το 2005, 72 χώρες έχουν αναπτύξει γεωθερμικές εφαρμογές χαμηλής- μέσης θερμοκρασίας, κάτι που δηλώνει σημαντική πρόοδο σε σχέση με το 1995, όταν είχαν αναφερθεί εφαρμογές μόνο σε 28 χώρες. Η εγκατεστημένη θερμική ισχύς γεωθερμικών μονάδων μέσης και χαμηλής θερμοκρασίας ανήλθε το 2007 στα 28268 MWt, παρουσιάζοντας αύξηση 75% σε σχέση με το 2000, με μέση ετήσια αύξηση 12%.
Αντίστοιχα, η χρήση ενέργειας αυξήθηκε κατά 43% σε σχέση με το 2000 και ανήλθε στα 273.372 TJ (75.940 γιγαβατώρες ανά έτος). Παραγωγή ηλεκτρικής ισχύος με γεωθερμική ενέργεια γίνεται σήμερα σε 24 χώρες. Το 2007 η εγκατεστημένη ισχύς των μονάδων παραγωγής ενέργειας στον κόσμο ανήλθε στα 9735 MWe, σημειώνοντας αύξηση περισσότερων από 800 MWe σε σχέση με το 2005.
Τα συμπεράσματα της μελέτης για τη Θήρα
Τα συμπεράσματα και οι προτάσεις, που απορρέουν από την ανάλυση της μελέτης της επιστημονικής ομάδας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, συνοψίζονται στα εξής σημεία:
- Το αξιόλογο γεωθερμικό δυναμικό χαμηλής θερμοκρασίας στη Σαντορίνη, πιστοποιούνται, τόσο από την παρούσα καταγραφή και αξιολόγηση των στοιχείων, όσο και από πορίσματα προηγούμενων ερευνών.
- Το γεωθερμικό αυτό δυναμικό θα μπορούσε κάλλιστα να αξιοποιηθεί, μεταξύ άλλων, για θέρμανση χώρων, θερμοκηπίων και κολυμβητικών δεξαμενών, καθώς και για την ανάπτυξη συγκροτημάτων ευεξίας (SPA), κάτι που θα μπορούσε να συνεισφέρει στην επέκταση της τουριστικής περιόδου του νησιού.
- Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα να εξεταστεί η ενδεχόμενη χρήση της γεωθερμίας για αφυδάτωση της άνυδρης σαντορινιάς τομάτας.
- Διαφαίνεται η δυνατότητα εφαρμογής συστημάτων γεωθερμικών αντλιών θερμότητας σε όλο το νησί της Θήρας, τόσο για θέρμανση χώρων, όσο και για ψύξη. Όσον αφορά στην ψύξη, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και θαλασσινό νερό.
- Πολύ πιθανή πρέπει θεωρείται η ύπαρξη δυναμικού μέσης ενθαλπίας (με θερμοκρασίες νερών 90-120 °C) που μπορεί να υπάρχει σε μεγαλύτερα βάθη.
- Πιθανές Χρήσεις της Γεωθερμίας: ηλεκτροπαραγωγή με το δυαδικό κύκλο και, δευτερευόντως, για αφαλάτωση υφάλμυρου ή θαλασσινού νερού και άλλες διαδοχικές θερμικές χρήσεις (συμπαραγωγή).
