Σεμινάρια με θέμα τη σωστή δόμηση της πέτρας, παρέδωσε ο καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μαστρο-Μανώλης – κατά κόσμον Μανώλης Πιπεράκης, στον χώρο του Βοτανικού Κήπου στα Χρούσσα.
Ο μαστρο-Μανώλης, πέραν της ιδιότητάς του, ως καθηγητής, είναι Κρητικός τεχνίτης, από τις Άνω Ασίτες του Ηρακλείου, χτίστης της πέτρας εδώ και 60 χρόνια. Όπως έχει επανειλημμένα δηλώσει, η μεγαλύτερη αγωνία του είναι να καταφέρει να μεταδώσει την αρχαιοελληνική αυτή τέχνη, με τη μαεστρία των παλαιότερων, στους νεότερους.
Το σεμινάριο πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια των προγραμμάτων κατάρτισης για ανέργους, εργαζόμενους και αυτοαπασχολούμενους της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης «Ελίχρυσος», με την αρωγή της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου, του Δήμου Σύρου-Ερμούπολης και του ΚΕΚ Γεννηματάς της Ρόδου, στην ενότητα που αφορά στα παραδοσιακά επαγγέλματα.
Όπως σημείωσε η πρόεδρος της Κοιν.Σ.Επ, κ. Ελένη Χερχελατζάκη, τα μαθήματα έγιναν στον Βοτανικό Κήπο στα Χρούσσα, στο χώρο όπου παλαιότερα στεγαζόταν η κατασκήνωση, καθώς εκεί βρίσκεται η έδρα της «Ελίχρυσος». «Τυχαίνει να υπάρχουν αρκετές ανάγκες στο χώρο, ενώ υπάρχουν αρκετά σημεία, που εφαρμόζεται η τεχνική της ξερολιθιάς. Αφενός γίνονται επιδιορθώσεις και αφετέρου οι μαθητευόμενοι έχουν την ευκαιρία να παρατηρήσουν πώς είναι ο σωστός τρόπος δόμησης της ξερολιθιάς», ανέφερε.
Ο «περιπλανώμενος» δάσκαλος
Ο μαστρο-Μανώλης μεταδίδει τις γνώσεις του, συμμετέχοντας σε σεμινάρια σε όλη την Ελλάδα, προκειμένου όσοι ασχολούνται με τα οικοδομικά επαγγέλματα, όπως αρχιτέκτονες, πολιτικοί μηχανικοί, να μπορέσουν να μάθουν και με τη σειρά τους να μεταφέρουν στις επόμενες γενιές, τα μυστικά της πέτρας, όπως τα μετέδωσαν σε εκείνον οι παλιοί «μαστόροι», αυτοί που κατασκεύασαν κτίσματα, τα οποία άντεξαν και αντέχουν στο χρόνο ανέπαφα μέχρι σήμερα.
Όπως ανέφεραν στην εφημερίδα, άνθρωποι που έχουν μαθητεύσει αρκετό καιρό δίπλα του, στα σεμινάρια ανά τη χώρα «διδάσκεται η τέχνη της ξερολιθιάς. Η τέχνη του να χτίζεις πέτρα. Πρόκειται για αρχαία τέχνη και το κακό είναι ότι έχει σταματήσει να εξασκείται. Μάλιστα, ο μαστρο-Μανώλης, που είναι και ο δάσκαλος, είναι ο μόνος από τους παλιούς μάστορες, που συνεχίζει να δείχνει στους ανθρώπους αυτή την τεχνοτροπία. Αυτό είναι το σημαντικό, ότι άνθρωποι, από όλη την Ελλάδα, μαθαίνουν από κείνον και έτσι διαδίδεται αυτή η αρχαία τέχνη, που θα ήταν πραγματικά κρίμα να εκλείψει. Είναι από τους τελευταίους μάστορες, που ξέρουν πώς να χτίζουν σωστά την πέτρα». Επίσης, υπογραμμίζουν το γεγονός, πως αφού πλέον στην Ελλάδα δεν υπάρχουν σχολές πετρομαστόρων, ο μόνος τρόπος για να μεταδοθεί η γνώση πάνω σε αυτή την αρχαιοελληνική τέχνη είναι αυτός που έχει επιλέξει ο μαστρο-Μανώλης, γυρίζοντας όλη τη χώρα και διδάσκοντας σε ολιγοήμερα σεμινάρια.
Όσο για τους μαθητευόμενους, που παρακολουθούν και συμμετέχουν στα σεμινάρια, «είναι φοιτητές, είναι απόφοιτοι Πανεπιστημίου, είναι απλοί άνθρωποι, είναι αρχιτέκτονες, πολιτικοί μηχανικοί, οι οποίοι αργότερα θα κληθούν να χτίσουν ένα σπίτι. Είναι πολύ χρήσιμο να γνωρίζουν, πώς ακριβώς γίνεται το σωστό χτίσιμο της πέτρας, γιατί, όπως λέει και ο μαστρο-Μανώλης, τα τελευταία χρόνια γίνονται αρκετά και σημαντικά λάθη», τονίζει ένας εκ των δύο μηχανικών-μαθητών του μαστρο-Μανώλη.
Δεδομένου ότι η Σύρος είναι ένα νησί, που η ξερολιθιά έχει πρωταγωνιστικό ρόλο σε όλα τα τοπία, ακόμη και εντός του κέντρου της Ερμούπολης, όπως επισημαίνει, η τέχνη που διδάσκει ο κ. Πιπεράκης είναι νευραλγικής σημασίας. «Προφανώς και υπάρχουν ανάγκες στο νησί. Παντού βλέπουμε να υπάρχουν “μαντρότοιχοι” και αρκετά κομμάτια τους είναι κατεστραμμένα. Αντίστοιχα, σε άλλο επίπεδο, βλέπουμε και πέτρινα σπίτια, τα οποία χρειάζονται κάποια ανακατασκευή. Τέτοιου είδους κατασκευές, νομίζω ότι μπορούν να ομορφύνουν πολύ περισσότερο ένα τόπο απ’ ότι το μπετόν, ενώ παράλληλα ενισχύουν και τον τοπικό χαρακτήρα, που αυτό με τη σειρά του δημιουργεί μια πολύ καλύτερη αίσθηση στους επισκέπτες του νησιού, είτε είναι από την Ελλάδα, είτε από το εξωτερικό. Καλό είναι, εν πάση περιπτώσει, να παραμένει ο παραδοσιακός χαρακτήρας του τόπου. Αυτό, όμως, χρειάζεται να ενισχυθεί και από τους τοπικούς φορείς και όσους έχουν τη δυνατότητα να προωθήσουν κάτι τέτοιο», εξηγεί.
Οι μαθητευόμενοι, οι οποίοι προέρχονται από διάφορα μέρη της Ελλάδας και συναντήθηκαν στη Σύρο, προκειμένου να μυηθούν στα μυστικά του χτισίματος της πέτρας. Ένας εξ αυτών, νεαρός απόφοιτος της Αρχιτεκτονικής, σημείωσε πως «μαθαίνουμε τον σωστό, παραδοσιακό τρόπο δόμησης της πέτρας, τα σωστά κονιάματα. Επειδή η πέτρα, εντάσσεται στο πλαίσιο του βιοκλιματικού σχεδιασμού και είναι ένα υλικό που αντέχει πάρα πολλά χρόνια, σίγουρα θα χρησιμοποιήσω την εμπειρία που απέκτησα εδώ και στην πραγματική κατασκευή, σε νέα κτίρια», εκφράζοντας ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στον μαστρο-Μανώλη που μοιράζει αυτή τη γνώση.
Όπως δήλωσαν οι περισσότεροι μαθητές του, ο τρόπος που διδάσκει, κάνει «εύκολο και κατανοητό το πώς “δένουν” μαζί οι πέτρες».
«Το λάθος χτίσιμο φέρνει πολύ κέρδος»
Όπως δήλωσε ο κ. Πιπεράκης, αυτή τη δουλειά την κάνει ακριβώς 60 χρόνια. «Είμαι 73 ετών και έχω ξεκινήσει να χτίζω πέτρα από 13 ετών, οπότε έχω μεγάλη εμπειρία. Έχω συνεργαστεί με τους καλύτερους μάστορες της Κρήτης. Διδάσκω μηχανικούς και αρχιτέκτονες σε όλη την Ελλάδα. Κάνω μαθήματα στο Α.Π.Θ και βλέπω, ότι τα παιδιά που βγαίνουν από το Πανεπιστήμιο και κάνουν μεταπτυχιακό, δεν έχουν ιδέα πώς χτίζεται η πέτρα. Αυτό είναι πολύ λυπηρό. Αγωνίζομαι για να σπείρω αυτό τον «σπόρο» για να μη χαθεί αυτή η τέχνη, που είναι πανάρχαια, καθώς οι Έλληνες ήταν οι πρώτοι στον κόσμο που την ανέπτυξαν, τουλάχιστον να μείνει και στις επόμενες γενιές», επισημαίνει.
«Όλοι εμείς οι μαστόροι είμαστε πονηροί. Θέλουμε να κερδίζουμε. Και το λάθος χτίσιμο φέρνει πολύ κέρδος. Αλλά το λάθος χτίσιμο είναι καταστροφή, γιατί μέσα στα σπίτια που χτίζονται μένουν γέροντες, μένουν παιδιά και σε ένα σεισμό δεν μπορούν να απομακρυνθούν γρήγορα», τονίζει ο μαστρο-Μανώλης.
Όσον αφορά στην εντύπωση που του άφησε το νησί, ο μάστορας δήλωσε, ότι «είμαι καταγοητευμένος από τη φιλοξενία της Σύρου. Την ωραία Σύρο την ομορφαίνει ο κόσμος της, που χαμογελά», ενώ απηύθυνε παράκληση στον κόσμο της Σύρου, να χτίζει με τον πατροπαράδοτο τρόπο. «Ωραιότερο χτίσιμο δεν υπάρχει στην Ελλάδα. Αυτό θα το δει κανείς με μια βόλτα που θα κάνει στη Σύρο. Όλα τα παλιά κτίσματα είναι πανέμορφα. Δεν περνά η μόδα τους.»
Η Κοιν.Σ.Επ. «Ελίχρυσος» θέλει να ευχαριστήσει όσους επιχειρηματίες βοήθησαν στην πραγματοποίηση του σεμιναρίου, δίνοντας δωρεάν οικοδομικά υλικά, προκειμένου μέσω των εργασιών να ολοκληρωθεί ο Βοτανικός Κήπος. Ευχαριστίες αποδόθηκαν και στην Καθολική Επισκοπή, η οποία παραχώρησε το κτίριο του Αγίου Παύλου, ώστε να στεγαστούν για τις ημέρες του σεμιναρίου οι μαθητευόμενοι, όπως επίσης και στη ναυτιλιακή εταιρία Blue Star Ferries, που διέθεσε εισιτήρια με 30% έκπτωση, για τη μετακίνησή τους.
Σημειώνεται, πως σήμερα, Τετάρτη, θα πραγματοποιηθεί ομιλία του μαστρο-Μανώλη, με θέμα «Πώς χτίζεται σωστά η πέτρα», στην αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου Χρουσσών στις 19:30.
