Υποδεχόμαστε την Άνοιξη; Νίκησε η Άνοιξη τον φοβερό χειμώνα και αναστήθηκαν μέσα από τη γη τα υπέροχα αγριολούλουδα με τα χαρούμενα χρώματα που μας δίνουν την πιο ωραία εικόνα στις εξοχές, στους λόφους και στους κήπους του νησιού μας.
Όπως νίκησαν τα λουλούδια και αναστήθηκαν με τα πανέμορφα χρώματά τους, έτσι νίκησε κι ο Λάζαρος τον θάνατο κι αναστήθηκε από τον Νικητή του θανάτου τον Ιησού Χριστό.
Σε κάθε χριστιανική εκκλησία ο κύκλος των παθών ανοίγει με την θαυματουργική ανάσταση του Λαζάρου. Πολλές βυζαντινές εικόνες παρουσιάζουν τη συγκινητική στιγμή που η Μαρία και η Μάρθα οι δύο αδελφές του Λαζάρου ευχαριστούν γονατιστές τον Χριστό όταν πήγε στην Βηθανία και ανέστησε τον Λάζαρο. Εκτός από τα επίσημα ιερά κείμενα της εκκλησίας, έχουν γραφτεί και πολλοί λαϊκοί στίχοι που αναφέρονται στο θαύμα που έκανε ο Κύριος δίνοντας ζωή στον νεκρό:
…τότε κι ο Χριστός δακρύζει
και τον Άδη φοβερίζει.
Άδη, τάρταρε και χάρε
Λάζαρον έξω θα πάρω.
Δεύρο έξω Λάζαρέ μου
Φίλε και αγαπητέ μου!
Και… ευθύς από τον Άδη
το εξούσιον σημάδι
Λάζαρος απελυτρώθη
Ανεστήθη κι εσηκώθη
Ζωντανός σαβανωμένος
Και με το κερί ζωσμένος…
Στη συνέχεια με θαυμασμό βλέπει ο κόσμος το θαύμα και μ’ αγωνία ρωτάει τον νεκροαναστημένο: «Λάζαρε ειπέ μας τ’ είδες εις τον Άδη που επήγες;» Κι ο Λάζαρος απαντάει φοβισμένος: «είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους»…
Είναι πολλοί οι στίχοι που έχουν γραφτεί από απλούς ανθρώπους και ψάλλονται ή τους τραγουδούν σε διάφορες περιοχές της χώρας μας. Είναι μια παράδοση, ένα έθιμο πολλών Ελλήνων, απλών ανθρώπων που με απλά λόγια θέλουν να κρατούν την θρησκευτική κληρονομιά μας. Είναι μια εύθυμη γιορτή που πραγματοποιείται στη χώρα μας το Σάββατο του Λαζάρου.
Κυριακή των Βαΐων
Την επόμενη μέρα (μετά το Σάββατο του Λαζάρου) είναι η Κυριακή των Βαΐων που η Εκκλησία έχει καθιερώσει από τον 9ο αιώνα μ.Χ. αυτήν την λατρευτική τελετή. Αυτή την ημέρα γιορτάζεται η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα. Λέγεται και Βαϊοφόρος. Ο Χριστός είναι πάνω σ’ ένα γαϊδουράκι ταπεινό και πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε και τον υποδέχθηκε «μετά βαΐων και κλάδων».
Συνήθως τον Απρίλιο, που είναι ο μήνας της ανθοφορίας είναι η Κυριακή των Βαΐων. Είναι η Χριστιανική γιορτή που θεσπίστηκε σε ανάμνηση αυτής της μοναδικής τελετής και υποδοχής που επεφύλαξε ο λαός με τα κλαδιά φοινίκων στον Χριστό. Την Κυριακή αυτή οι εκκλησίες στολίζονται με βάγια, κλαδιά φοινικιάς κι από τα αιχμηρά φύλλα της πλέκονται οι μικροί σταυροί που προσφέρονται στους πιστούς. Μοιάζει σαν υποδοχή του ανθρώπου στο ναό όπως υποδέχθηκαν τον Χριστό στην Ιερουσαλήμ.
Βάγια ή βάϊου ή βάϊς δεν είναι ελληνική λέξη. Είναι κοπτικής καταγωγής «ναϊ» και σημαίνει κλαδί! Το βάϊ αναφέρεται πρώτη φορά από τον Ευαγγελιστή Ιωάννη εις το χωρίον: «Τη επαύριον όχλος πολύς… ακούσαντες ότι έρχεται ο Ιησούς εις Ιεροσόλυμα, έλαβον τα βάϊα των φοινίκων, και εξήλθον εις υπάντησιν αυτώ και έκραζον, Ωσαννά! Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο βασιλεύς του Ισραήλ».
Γιατί οι άνθρωποι επέλεξαν το κλαδί της φοινικιάς για να υποδεχθούν το Χριστό; Τόσο οι Έλληνες, όσο και οι Ευρωπαίοι λογοτέχνες θεωρούν και έχουν γράψει ότι: «… ο Φοίνικας, ως σχήμα και ως αίσθηση, με τη μεγαλοπρέπεια του φυλλώματος του μοιάζει με ουράνια ανθοδέσμη! Ο «ρωμαλέος» κορμός του με την αρμονική ταλάντωση δίνει την εικόνα της ευγένειας και του ρομαντισμού!»
Η Εκκλησία έχει καθιερώσει στην εορτή των Βαΐων, ο ιερέας σε ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα, να μοιράζει σε κάθε άνθρωπο ένα κλωνάρι βάγιας. Από τη στιγμή εκείνη αυτό το κλωνάρι αποχτά εντελώς ιδιαίτερη σημασία για την οικογένεια. Αυτό το κλωνάρι ή ο σταυρός που έγινε με τα φύλλα του φοίνικα, ο κάθε πιστός το πηγαίνει στο σπίτι του και το τοποθετεί πλάι στο εικόνισμα όπου και θα μείνει ολόκληρο το χρόνο.
Σε πολλές περιοχές της χώρας μας, όταν θα φέρουν μέσα στο σπίτι το ευλογημένο τούτο κλωνάρι της βάγιας, η οικογένεια πιστεύει ότι το σπίτι ελευθερώνεται από κάθε λογής δαιμονική παρουσία και το μέλλον της οικογένειας και του σπιτιού προοιωνίζεται περισσότερο αισιόδοξο. Πιστεύω ότι αυτός είναι ο λόγος, για τον οποίον ο λαός μας φυλάσσει με τόσο σεβασμό και για ολόκληρο το χρόνο το κλωνάρι της βάγιας. Θυμάμαι τα λόγια μιας απλής γυναίκας που είχα συναντήσει σ’ ένα χωριό κοντά στην Καρδίτσα: «Να ξέρεις ότι τα κλωνάρια των βαγιών όταν είναι κοντά στις εικόνες του Χριστού και της Παναγιάς, προστατεύουν την υγεία μας, αλλά φροντίζουν και τα δέντρα μας και τα χωράφια μας με τη σπορά τους, αλλά και την υγεία των ζώων μας…»
Φοίνικας - Χουρμαδιά
Είναι το δένδρο που στην αρχαιότητα υπήρχε και το καλλιεργούσαν στην Αίγυπτο, στην βόρεια Αφρική και στην Μεσοποταμία. Όταν οι Άραβες άρχισαν να κατακτούν τα Ευρωπαϊκά παράλια (Ισπανία κ.α.) τότε το φοινικόδεντρο φυτεύθηκε σχεδόν σε όλα τα παράλια της Μεσογείου, και όλοι οι λαοί ενθουσιάστηκαν και από τους ωραίους καρπούς του και από τον γλυκύτατο χυμό. Όπως αναφέρει ο Θεόφραστος, αλλά και ο Παυσανίας και όχι μόνον, ο Φοίνιξ που ήταν θαυμαστός στην Βαβυλώνα για την μεγάλη ποσότητα και την ποιότητα των καρπών του, φυτεύθηκε και στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα γραπτά κείμενα αρχαίων, αλλά και νεωτέρων Ελλήνων, οι φοίνικες φυτεύονταν με ιδιαίτερη φροντίδα στη χώρα μας γιατί ήταν και είναι το μακροβιότερο δένδρο, (ακόμη και έως 200 χρόνια ή και περισσότερα μπορεί να ζήσει). Είχε παρατηρηθεί, όπως γράφουν ειδικοί γεωπόνοι, ότι πολλοί άνθρωποι φρόντιζαν να φυτεύουν ένα φοίνικα δίπλα στο σπίτι τους ή στον κήπο τους διότι αυτό το δένδρο «προσφέρει» υγεία και μακροβιότητα στον άνθρωπο που είναι κοντά του. Στην Ελλάδα ο φοίνικας πρωτοήλθε το 1862. Το όνομά του ήταν, «Φοίνικας ο κανάριος». Αργότερα άρχισε να φυτεύεται σε όλη τη χώρα και στους μεγάλους κήπους.
Καλή Μεγάλη Εβδομάδα και… καλή Άνοιξη!
