Ένα σημαντικό τοπόσημο για το νησί της Τήνου, το οποίο παραμένει κλειστό από το 2023, μπαίνει στην τελική ευθεία της αποκατάστασής του.
Ο λόγος για την ιστορική οικία του Γιαννούλη Χαλεπά, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη τόσο με την τέχνη της μαρμαροτεχνίας της ευρύτερης περιοχής, όσο και με την αναβαθμισμένη Σχολή Καλών Τεχνών του Πύργου.
Το έργο της συνολικότερης αποκατάστασης, ανέλαβε το Υπουργείο Πολιτισμού, όπου σε επίσημη ανακοίνωση της αρμόδιας υπουργού, Λίνας Μενδώνη, αναφέρεται ότι με πόρους, άνω των 10.000.000 ευρώ, από το Ταμείο Ανάκαμψης, αποκαθίσταται η ιστορική Οικία του Γιαννούλη Χαλεπά, χαρακτηρισμένη ως διατηρητέο ιστορικό μνημείο.
Για ένα πολύ σημαντικό έργο, το οποίο θα εκτελεστεί μέσω προγραμματικής σύμβασης που έχει ο Δήμος Τήνου με το Υπουργείο Πολιτισμού, κάνει λόγο στην “Κοινή Γνώμη”, ο δήμαρχος, Παναγιώτης Κροντηράς, υπογραμμίζοντας ότι “το συγκεκριμένο Μουσείο αποτελεί ένα σημαντικό πολιτιστικό και οικονομικό πόρο για το νησί μας”.
Άρρηκτα συνδεδεμένο με την τέχνη της μαρματοτεχνίας
Το Υπουργείο Πολιτισμού, στο σχεδιασμό του για την ανάπτυξη και την προώθηση της Μαρμαροτεχνίας στην Τήνο, συμπεριέλαβε την αποκατάσταση και τη συντήρηση της οικίας του Γιαννούλη Χαλεπά, χαρακτηρισμένη διατηρητέο ιστορικό μνημείο.
Το έργο γίνεται με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, δια της αρμόδιας Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Αττικής, Αν. Στερεάς Ελλάδας και Κυκλάδων, με στόχο την ανάδειξη της ανθρώπινης διάστασης του καλλιτέχνη και όχι την τεχνοτροπική ανάλυση του έργου του.
“Ουσιαστικά μιλάμε για μία προγραμματική σύμβαση μεταξύ του Δήμου και του Υπουργείου Πολιτισμού που αφορούσε στην αναβάθμιση της Σχολής Καλών Τεχνών και του Μουσείου του Γιαννούλη Χαλεπά. Το έργο υλοποιείται από το αρμόδιο Υπουργείο, με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, ύψους πάνω από 13 εκατ. ευρώ”, δήλωσε στην εφημερίδα, ο κ. Κροντηράς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ολοκληρώθηκε το πρώτο τμήμα της προγραμματικής σύμβασης που αφορά στην οικία Χαλεπά, όπου ταυτόχρονα με την αποκατάσταση της, προχωράει και η συντήρηση των έργων του Γιαννούλη Χαλεπά, όπως και η δημιουργία μίας νέας μουσειολογικής μελέτης για τη δημιουργία νέας έκθεσης με τα έργα του στον συγκεκριμένο ολοκληρωμένο χώρο.
“Δηλαδή μιλάμε για δύο ταυτόχρονους άξονες στους οποίους βασίζεται το έργο. Ο ένας αφορά στην αποκατάσταση, συντήρηση και ανάδειξη του κτηρίου, το οποίο είναι και χαρακτηρισμένο ως διατηρητέο ιστορικό μνημείο, ενώ ο δεύτερος άξονας αφορά και τη μουσειολογική αποκατάσταση των έργων αυτού του τόσο σημαντικού Τήνου καλλιτέχνη”, σημείωσε χαρακτηριστικά ο δήμαρχος.
Χαρακτηρίζοντας το, ως ένα πολύ μεγάλο και σημαντικό έργο, ο κ. Κροντηράς σημείωσε ότι “το συγκεκριμένο Μουσείο αποτελεί ένα σημαντικό πολιτιστικό και οικονομικό πόρο για το νησί μας. Είναι ένα τοπόσημο γενικότερα για την Τήνο και πιστεύω ότι το καλοκαίρι θα κάνουμε και τα εγκαίνιά του, καθώς το συγκεκριμένο είναι κλειστό από το 2023”.
Στην επισήμανση ότι η οικία Γιαννούλη Χαλεπά είναι άρρηκτα συνδεδεμένη και με τη Σχολή Καλών Τεχνών της Τήνου, ο δήμαρχος δήλωσε ότι “αυτό είναι το μόνο βέβαιο και μη ξεχνάμε ότι ο Πύργος, ο Πάνορμος, η Έξω Γωνιά, είναι το κέντρο της μαρμαροτεχνίας. Υπάρχει η αναβαθμισμένη, πλέον, Σχολή Καλών Τεχνών που είναι επίσης κάτι πολύ σημαντικό. Επίσης, εννοείται ότι τιμάμε την ιστορία μας και τον τόπο που γέννησε τόσο σημαντικούς καλλιτέχνες”.
Αναβάθμιση και των εκθεμάτων
Εκτός όμως από τη συντήρηση των χώρων του Μουσείου, προχωράει και η αναβάθμιση του εκθεσιακού χώρου, η οποία φιλοξενεί δεκάδες προσωπικά έργα του Γιαννούλη Χαλεπά.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, την περίοδο 2023-2025 εγκρίθηκαν η αρχιτεκτονική μελέτη συντήρησης και αποκατάστασης, η μουσειογραφική μελέτη εφαρμογής και η μελέτη προσβασιμότητας με στόχο την ανάδειξη της οικίας Γιαννούλη Χαλεπά και την παρουσίαση της ζωής και του έργου του με σύγχρονα μέσα. Ο βασικός άξονας της μουσειολογικής πρότασης είναι η ζωή του Γιαννούλη Χαλεπά, η οποία συνδέεται άρρηκτα με το οίκημα. Η παρουσίαση της έκθεσης οργανώνεται σε μια σαφή νοηματική πορεία, με διαβαθμισμένα ερμηνευτικά πλαίσια που αποτυπώνονται στη μουσειογραφική δομή. Οι ενότητες της οργανώνονται σύμφωνα με τα καθοριστικά ορόσημα της ζωής και της καλλιτεχνικής πορείας του Γιαννούλη Χαλεπά, συγκροτώντας την αφήγηση της “λογικής” και της “μεταλογικής” περιόδου, μέσα από γλυπτά, σχέδια, αρχειακό φωτογραφικό υλικό και τα γραφήματα των τοίχων.
Η συλλογή της Μουσείου περιλαμβάνει 174 αντικείμενα, με γλυπτά από πηλό και γύψο, σχέδια, φωτογραφικό και αρχειακό υλικό, ενδύματα και έπιπλα. Στην έκθεση παρουσιάζονται 51 εκθέματα, μεταξύ των οποίων 16 σχέδια των δύο φάσεων της “μεταλογικής” περιόδου (1918-1930, 1930-1938) και 23 γλυπτά της πρώτης ακαδημαϊκής δημιουργίας (1876-1877), καθώς και των μεταγενέστερων φάσεων (1918-1938). Επιπλέον, περιλαμβάνονται οκτώ αρχειακές φωτογραφίες, ένα ανάγλυφο μετάλλιο με το πορτραίτο του Χαλεπά, ιδιόχειρο σημείωμα, ενδύματα του γλύπτη και έπιπλα της οικίας. Η τεκμηρίωση βασίστηκε σε βιβλιογραφική έρευνα και σε επιτόπια καταγραφή της συλλογής και του χώρου.
Η έκθεση στοχεύει στην ανάδειξη του ιστορικού κτηρίου, των συλλογών του και την ερμηνεία τους, με σύγχρονο και επεξηγηματικό τρόπο, καθώς αναπτύσσεται σε τέσσερεις θεματικούς άξονες, όπως χρονολόγιο, τέχνη, τεχνική και βίος του καλλιτέχνη. Στον όροφο παρουσιάζεται η βιογραφία του Χαλεπά με κείμενα, ψηφιακές εφαρμογές και εκθέματα από όλες τις περιόδους της δημιουργίας του, καθώς και τα γραφήματα των τοίχων. Οι υποενότητες καλύπτουν την κλασικιστική παιδεία, τα πρώτα έργα, τη δημιουργία της “Κοιμωμένης”, την ψυχική ασθένεια, την αφύπνιση, την τελευταία δημιουργική περίοδο και την τελική καταξίωση. Στο ισόγειο αναπτύσσονται οι άξονες της τέχνης, της τεχνικής και του βίου του στην Τήνο, με γλυπτά, σχέδια, στοιχεία του εργαστηρίου του, προσωπικά αντικείμενα, επίπλωση και ηχητικές αφηγήσεις που φέρνουν τον επισκέπτη κοντά στην καθημερινότητα και την προσωπικότητα του καλλιτέχνη.
Για το θέμα δήλωση έκανε και η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, η οποία υπογράμμισε ότι “σε συνδυασμό με τον εκσυγχρονισμό, την επέκταση των κτηριακών υποδομών και τον σύγχρονο εξοπλισμό της Ανώτερης Σχολής Καλών Τεχνών Μαρμαροτεχνίας Πανόρμου Τήνου, έργο που υλοποιείται από το υπουργείο με πόρους, άνω των 10.000.000 ευρώ, από το Ταμείο Ανάκαμψης, αποκαθίσταται η ιστορική οικία του Γιαννούλη Χαλεπά, χαρακτηρισμένη ως διατηρητέο ιστορικό μνημείο. Τα έργα που εκτελούνται ενισχύουν την ταυτότητα της Τήνου, ως τόπου άρρηκτα συνδεδεμένου με την τέχνη του μαρμάρου, αλλά και με τους σπουδαίους Τηνιακούς σμιλευτές και γλύπτες. Στο διώροφο κτήριο του Μουσείου, του 19ου αιώνα, οι εσωτερικοί χώροι λειτουργούν ως εκθεσιακοί, ενώ ορισμένοι άλλοι όπως και ποικίλα χρηστικά αντικείμενα, υπενθυμίζουν την αρχική χρήση του κτηρίου, ως κατοικία, κτισμένη με λιθοδομή, ξύλινα πατώματα, βεράντα και αυλή. Τα αρχιτεκτονικά του χαρακτηριστικά αποκλίνουν από την παραδοσιακή λαϊκή αρχιτεκτονική της Τήνου, πιθανώς λόγω μετατροπών, κατά τη διάρκεια της ζωής του καλλιτέχνη. Η αποκατάσταση του μνημείου από το Υπουργείο Πολιτισμού τιμά τη μνήμη του καλλιτέχνη, αναδεικνύοντας την αυθεντικότητα και την ιστορικότητα του, μέσα από τη σωστή προβολή των εκθεμάτων και του κινητού εξοπλισμού της. Η εμπειρία του επισκέπτη εμπλουτίζεται με ψηφιακά μέσα, που συμπληρώνουν τον εκπαιδευτικό και ψυχαγωγικό χαρακτήρα της έκθεσης, με όρους εμβάθυνσης και βιωματικότητας”.
