Στις 18 Δεκεμβρίου του 2007 καθιερώθηκε, με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τον Αυτισμό που διεξάγεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου.
Στόχος αυτής της ημέρας, είναι η ευαισθητοποίηση του κοινού προς τα άτομα με αυτισμό, ενώ παράλληλα είναι μία αφορμή να μάθουμε κάτι παραπάνω για αυτά τα άτομα και ίσως κρατήσουμε στο νου μας κάποια από αυτά.
Στο πλαίσιο αυτό, μίλησε στην “Κοινή Γνώμη” η λογοπαθολόγος, υπεύθυνη του ΚΔΑΠ - ΑμεΑ Δήμου Σύρου - Ερμούπολης, αλλά και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Πανελλήνιου Συλλόγου Λογοθεραπευτών - Ειδικών Παιδαγωγών, Μόσχα Κοντορούση.
Να σημειωθεί ότι μετά από σχετικό αίτημα του Πανελλήνιου Συλλόγου, προς την Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου Σύρου - Ερμούπολης, το δημαρχιακό μέγαρο στην πλατεία Μιαούλη, την Πέμπτη 2 Απριλίου θα φωταγωγηθεί στα “μπλε”, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα αποδοχής, κατανόησης και υποστήριξης των ατόμων στο φάσμα του αυτισμού και των οικογενειών τους.
Μάλιστα, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοθεραπευτών εξέφρασε τις θερμές του ευχαριστίες προς το Δήμο Σύρου - Ερμούπολης για την πολύτιμη, όπως τόνισε, συμβολή και υποστήριξή του στην υλοποίηση της δράσης.
Εκτός όμως από το δημαρχείο της Σύρου, στα “μπλε” θα φωτιστούν και άλλα μνημεία, όπως ο Λευκός Πύργος στη Θεσσαλονίκη και το συντριβάνι της Ομόνοιας.
- Τι σηματοδοτεί η Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού και ποιος είναι ο στόχος της;
“Η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τον Αυτισμό, 2 Απριλίου, καθιερώθηκε το 2007 μετά από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με σκοπό την ευαισθητοποίηση της παγκόσμιας κοινής γνώμης για την βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού.
Στόχος είναι η προώθηση της αποδοχής, της συμπερίληψης και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ατόμων με αυτισμό”.
- Τι είναι ο αυτισμός και πότε εμφανίζεται;
“Επιγραμματικά, ο αυτισμός είναι μία ισόβια νευρο-αναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει την κοινωνική αλληλεπίδραση, την επικοινωνία και την συμπεριφορά. Εμφανίζεται με διαφορετικό βαθμό σοβαρότητας σε κάθε άτομο και γι’ αυτό ονομάζεται φάσμα. Το φάσμα του αυτισμού χαρακτηρίζεται, σε διαφορετικούς βαθμούς, από δυσκολία στην κοινωνική αλληλεπίδραση και την κοινωνική κατανόηση και συναισθηματική συναλλαγή, από δυσκολίες στη λεκτική και τη μη λεκτική επικοινωνία, καθώς και από επαναλαμβανόμενες, στερεότυπες συμπεριφορές και δραστηριότητες που επηρεάζουν την λειτουργικότητα του ατόμου”.
- Τι πρέπει να γνωρίζει η κοινωνία γι’ αυτή την νευροαναπτυξιακή διαταραχή και ποια είναι τα ποσοστά που καταγράφονται;
“Μεταξύ αυτών που πρέπει να γνωρίζουμε, είναι ότι ο αυτισμός παρουσιάζει αυξητική τάση στις διαγνώσεις παγκοσμίως. Τα ποσοστά στην Ελλάδα, έπειτα από μία τελευταία έρευνα που έγινε το 2023, να κυμαίνονται στο 1% του πληθυσμού. Όμως παρουσιάζει αυξητική τάξη, όπως προείπα και σας δίνω ένα παράδειγμα. Σε ένα τελευταίο συνέδριο που είχα παρακολουθήσει, είχε ανακοινωθεί ότι τα ποσοστά στην Αμερική είναι ένα στα 50 παιδιά.
Τώρα στην Ελλάδα, αν και δεν υπάρχουν πάντα ενιαία εθνικά δεδομένα, οι εκτιμήσεις από τις πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι η συχνότητα διάγνωσης με διαταραχή αυτιστικού φάσματος, είναι 1 στα 100 παιδιά, δηλαδή ποσοστό έως και 1,7%. Στην πληθυσμιακή εκτίμηση, υπολογίζεται ότι στη χώρα μας ζουν 30.000 έως 40.000 άτομα με αυτισμό. Η αναλογία φύλου, υπολογίζεται ότι είναι 4 αγόρια προς ένα κορίτσι και κάθε χρόνο υπολογίζεται ότι προστίθεται σε αυτόν τον αριθμό, 700 έως 1.000 νέα περιστατικά παιδιών.
Ο κόσμος πιστεύω ότι καταλαβαίνει αυτή τη διαταραχή και σίγουρα με τα παλαιότερα χρόνια, είναι και περισσότερο ευαισθητοποιημένος. Η τάση του να κρύβουμε και να “σκεπάζουμε” τα άτομα με αυτισμό, έχει εξαλειφθεί και πλέον είναι πιο ανοιχτή και αποδεκτή. Σε αυτό φυσικά έχουν συμβάλει και άνθρωποι γνωστοί, όπως ο πρώην μπασκετμπολίστας Δημήτρης Παπανικολάου, ο οποίος βγήκε ανοιχτά και μίλησε τόσο για το δικό του πρόβλημα, όσο και του παιδιού του, όπως και πολλοί άλλοι. Ο κόσμος μιλάει πιο ελεύθερα και ζητάει τη βοήθεια των ειδικών”.
- Σε τι οφείλεται αυτή η αυξητική τάση που παρουσιάζεται ότι προκαλεί τον αυτισμό;
“Μελέτες του Υπουργείου Υγείας που έχουν γίνει, αναφέρουν ότι δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο. Υπάρχουν εκείνοι που επισημαίνουν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται σε μία γενετική προδιάθεση, αλλά χωρίς κανείς να πει με σιγουριά τι είναι αυτό που οδηγεί στον αυτισμό. Δεδομένα του Υπουργείου Υγείας, αναφέρουν ότι αιτίες για τον αυτισμό μπορεί να είναι η γενετική προδιάθεση, με γενετικούς παράγοντες διαφοροποίησης στη δομή του εγκεφάλου, ελλείψεις σε ένζυμα, σε βιταμίνες και ένζυμα, μολύνσεις, περιβαλλοντικοί παράγοντες. Οι έρευνες δηλαδή επικεντρώνονται σε τέτοια στοιχεία, αλλά υπάρχουν και άλλα, που όμως δεν μπορούν να αποδειχθούν με βεβαιότητα. Επίσης, δεν υπάρχει και η διάγνωση του αυτισμού κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, σε σχέση με τις άλλες εξετάσεις που υπάρχουν. Γίνονται μελέτες, αλλά δυστυχώς βρισκόμαστε σε “θολά” νερά”.
- Πως μπορεί να γίνει μία έγκαιρη διάγνωση και ποια είναι εκείνα τα στοιχεία που θα μας παραπέμψουν ότι ένα άτομο βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού;
“Μεγάλη σημασία έχει η έγκαιρη διάγνωση, καθώς αυτή επιτρέπει την παροχή οικογενειακής υποστήριξης και πρόωρης παρέμβασης, κάτι το οποίο θα έχει ως αποτέλεσμα μεγάλο όφελος για το παιδί, αντιμετώπιση των ιδιαίτερων αναγκών του, κατανόηση της συμπεριφοράς του, βελτίωση των εκπαιδευτικών επιδόσεων του και των γνωστικών ικανοτήτων του, σωστότερη ανάπτυξη.
Τώρα, τα βασικά χαρακτηριστικά του αυτισμού είναι τρία. Συγκεκριμένα, διαταραχή της επικοινωνίας, όπως δυσκολίες στην χρήση της γλώσσας και της ομιλίας, ελλειμματική κατανόηση και προβλήματα κατανόησης εννοιών, κλπ.
Επίσης, διαταραχή της φαντασίας, με εμμονική ενασχόληση με συγκεκριμένα ενδιαφέροντα και στερεότυπες συμπεριφορές και απουσία ευελιξίας στη σκέψη και προσαρμογής σε καταστάσεις, και τέλος διαταραχή της κοινωνικότητας, φτωχή κοινωνική επαφή, αλληλεπίδραση που προκαλεί σύγχυση και άλλα.
Από τη στιγμή που υπάρχει υπόνοια ή και ενδείξεις ότι ένα παιδιά βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού, το συγγενικό του περιβάλλον θα πρέπει άμεσα να απευθυνθεί σε ειδικούς, καθώς συνήθως αυτά χρειάζονται ολιστική παρέμβαση από όλες τις ειδικότητες. Λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή, ψυχολόγο και φυσικά την καθοδήγηση αναπτυξιολόγων, παιδοψυχιάτρων και πάνω από όλα, την υποστήριξη της οικογένειας. Πρέπει όλοι να δουλέψουν ως ομάδα, καθώς τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά, κάτω από την ειδική επίβλεψη όλων των ειδικών, μπορούν πραγματικά να “ανθίσουν” και αυτό το έχουμε δει και στην πράξη”.
