Την καθοριστική συμβολή των Ελλήνων εφοπλιστών στην ανάπτυξη του γερμανικού οικονομικού θαύματος, κατά τα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αναδεικνύει η πλούσια σε ιστορικά τεκμήρια και φωτογραφικά ντοκουμέντα, έκθεση, με τίτλο “The Sea Unites - The Greek Shipping and the German Economic Miracles”, του ιστορικού και ερευνητή, Γιώργου Φουστάνου, στην Αθήνα, στο Πολεμικό Μουσείο.
Το πολύτιμο συλλεκτικό υλικό που διαθέτει στο αρχείο του, “άνοιξε” διάπλατα για το ευρύ κοινό, προκειμένου να μεταφέρει το μήνυμα πως η θάλασσα και η ναυτιλία ενώνουν τους λαούς, μήνυμα εξαιρετικά σημαντικό στην τρέχουσα παγκόσμια ταραγμένη συνθήκη, όπως ειπώθηκε και στα εγκαίνια της έκθεσης, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, ο οποίος απηύθυνε χαιρετισμό.
Επί της ουσίας, το πολυετές ερευνητικό έργο του Γιώργου Φουστάνου, καθιστά σαφές πως πρακτικά οι παραγγελίες των Ελλήνων εφοπλιστών συνέβαλαν κυρίαρχα, στην οικονομική ανασυγκρότηση της Γερμανίας.
Τα εγκαίνια της έκθεσης έγιναν στις 4 Φεβρουαρίου, παρουσία υψηλών προσκεκλημένων και οι “πύλες” της θα παραμένουν ανοιχτές για το κοινό, καθημερινά (09.00 – 17.00), μέχρι και τις 3 Απριλίου. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
Αξίζει να υπογραμμιστεί εξ αρχής πως η εν λόγω έκθεση - που αποτελεί συνδιοργάνωση της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας ΝΑΒΙΡΑ με το Διεθνές Ναυτικό Μουσείο του Αμβούργου - είναι συνέχειά της, στην Ελλάδα, καθώς για πρώτη φορά παρουσιάστηκε στο Αμβούργο περί τα τέλη του 2025.
Την έκθεση τίμησαν, μεταξύ άλλων, με την παρουσία τους ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, Νικήτας Κακλαμάνης, οι πρέσβεις της Γερμανίας, Andreas Kindl και της Νοτίου Κορέας, Jeuson Lim, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού, αντιναύαρχος, Δημήτριος - Ελευθέριος Κατάρας ο πρόεδρος του Πολεμικού Μουσείου, Κωνσταντίνος Καραμεσίνης και πλήθος προσκεκλημένων από τον ναυτιλιακό και επιχειρηματικό κόσμο.
Στα εγκαίνια μίλησε και το μέλος του Ιδρύματος Peter Tamm Sr./ Διεθνούς Ναυτικού Μουσείου του Αμβούργου, Peter Tamm.
ΠτΔ: “Η συνεργασία, πράξη υπέρβασης και όχι λήθης”
Το βαθύτερο μήνυμα που “εκπέμπει” η έκθεση του Γιώργου Φουστάνου, “άγγιξε” ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας κατά τη διάρκεια του χαιρετισμού του, σημειώνοντας προλογικά πως “υπάρχουν στιγμές στην ιστορία των λαών όπου οι οικονομικές επιλογές αποκτούν πολιτικό και πολιτισμικό βάθος: όταν μια επιχειρηματική εκ πρώτης όψεως απόφαση γίνεται πράξη ευθύνης και μια συνεργασία μετατρέπεται σε “γέφυρα” ανάμεσα σε λαούς που υπήρξαν αντίπαλοι”. Επίσης, πρόσθεσε πως “η σημερινή έκθεση αφηγείται την ιστορία των ναυπηγικών επιτευγμάτων αλλά, στην πραγματικότητα, φωτίζει μια βαθύτερη ευρωπαϊκή εμπειρία. Πώς, μέσα από τη θάλασσα και τη ναυτιλία, μια ζοφερή μνήμη μετετράπη σε δημιουργική συνεργασία. Πώς η θάλασσα, τελικώς, έχει το χάρισμα να ενώνει τους ανθρώπους”.
Εστιάζοντας την αναφορά του στη χρονική περίοδο που πραγματεύεται η έκθεση σχετικά με τη δραστηριότητα των Ελλήνων εφοπλιστών, ο ΠτΔ έκανε λόγο για “ένα τεκμηριωμένο και εξαιρετικά διαφωτιστικό έργο του ιστορικού Γιώργου Φουστάνου, καρπός πολυετούς έρευνας, που αναδεικνύει πώς οι παραγγελίες Ελλήνων πλοιοκτητών συνέβαλαν καθοριστικά στην οικονομική ανασυγκρότηση της Δυτικής Γερμανίας και τη σταδιακή επανένταξή της στον παγκόσμιο χάρτη”. Σύμφωνα με όσα επεσήμανε ακολούθως, “η ιστορική αυτή αφήγηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστούμε το σημείο εκκίνησής της. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Έλληνες χάσαμε τα τρία τέταρτα του εμπορικού μας στόλου από τα πυρά, κυρίως, των γερμανικών υποβρυχίων και για τέσσερα χρόνια η χώρα μας υποδουλώθηκε στις δυνάμεις του Άξονα. Παρά ταύτα, αναπτύξαμε μετά τον πόλεμο επιχειρηματικές σχέσεις με τα καθημαγμένα, αρχικά, ναυπηγεία της Δυτικής Γερμανίας”.
Για τη συγκεκριμένη επιλογή, κατά συνέπεια, υπογράμμισε πως “δεν υπήρξε αποτέλεσμα λήθης, αλλά πράξη υπέρβασης. Ήταν μια σιωπηλή παραδοχή ότι το μέλλον της Ευρώπης δεν μπορούσε παρά να οικοδομηθεί πάνω στη συμπόρευση και τη συνεργασία”.
Ολοκληρώνοντας τον χαιρετισμό του, ο κ. Τασούλας θέλησε να τονίσει πως η έκθεση αναδεικνύει το γεγονός πως “οι Έλληνες ταξιδεύουν στις θάλασσες εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η θάλασσα - το αρχαιοελληνικό “ανήριθμον γέλασμα των κυμάτων” - υπήρξε πεδίο εμπορίου, διάδοσης πολιτισμού αλλά και αγώνων για την ελευθερία. Στη μεταπολεμική Ευρώπη, έγινε και πεδίο συμφιλίωσης”.
Γ. Φουστάνος: Επί 40 έτη διεξοδική μελέτη της σύγχρονης ναυτιλίας
Στη συνέχεια, πήρε τον λόγο ο ιστορικός - ερευνητής, Γιώργος Φουστάνος, μιλώντας για την έκθεση στο Πολεμικό Μουσείου, σε συνάρτηση με την μακρόχρονη προσπάθεια ώστε με τη ΝΑΒΙΡΑ να συλλέξουν και να προβάλουν τη δουλειά που αφορά στο διεθνές αποτύπωμα των πρωτοβουλιών του ελληνικού εφοπλισμού.
Μεταξύ άλλων, ανέφερε πως η έκθεση “απευθύνει μηνύματα, γύρω από την αξία της διεθνούς συνεργασίας στη θάλασσα, τα οποία η πατρίδα μας, μπορεί να μεταλαμπαδεύσει στη διεθνή κοινή γνώμη, με πειστικότητα. Και μπορεί να το πράξει, γιατί η Ελλάδα ευτύχησε να έχει σπουδαίους, άτυπους πρέσβεις: τους θαλασσινούς επιχειρηματίες, που σε μεγάλο βαθμό προέρχονται από οικογένειες που γέννησε η ίδια η ελληνική ναυτοσύνη”. Και που, όπως πρόσθεσε παρακάτω, οι Έλληνες εφοπλιστές “προσέφεραν και προσφέρουν - με ανταγωνιστικούς όρους - τις καλύτερες δυνατόν υπηρεσίες στον χώρο των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών”, χωρίς ποτέ να έχουν επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό. “Και το έκαναν, χωρίς ποτέ να ζητήσουν επιδοτήσεις ή οποιαδήποτε οικονομική ενίσχυση από την πατρίδα τους”, συμπλήρωσε, υπογραμμίζοντας, μάλιστα, πως, “ο αντίκτυπος στη χώρα μας από τη συγκεκριμένη δραστηριότητά τους, προσλαμβάνει ιδιαίτερη βαρύτητα”.
Παρακάτω, για τη δουλειά που έχει πραγματοποιήσει σε ερευνητικό επίπεδο όσον αφορά στην ναυτιλία και αποτυπώνεται - εκτός από την έκθεση - και σε πλούσιο συγγραφικό έργο με καλαίσθητες εκδόσεις, ο κ. Φουστάνος πρόσθεσε πως “τα τελευταία περίπου 40 χρόνια μελετώ διεξοδικά την πορεία της σύγχρονης ναυτιλίας, αξιοποιώντας την εμπειρία αλλά και πολύτιμες γνώσεις που απέκτησα προηγουμένως ως εφοπλιστής. Επικεντρώθηκα, κυρίως, στα μεταπολεμικά επιτεύγματα των Ελλήνων στο διεθνή χώρο, προσπαθώντας να προσδιορίσω το μέγεθος του αποτυπώματος που αυτά άφησαν σε πέντε μεγάλα κράτη. Αναφέρομαι στη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, την Ιαπωνία και, τέλος, τη Νότια Κορέα”. Σε αυτό το πλαίσιο, καλωσόρισε τους παριστάμενους στην έκθεση, λέγοντας τέλος, πως στόχος του ίδιου, του γιου του και της ΝΑΒΙΡΑ είναι να διοργανωθούν κι άλλες τέτοιες εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Επιπλέον, σημείωσε πως για το πλούσιο ιστορικό υλικό “επιδίωξή μας είναι να συνεχίσουμε τη διαρκή ταξινόμησή του σε ειδικά διαμορφωμένους ιδιόκτητους χώρους, στην πόλη όπου ξεκίνησε τη σύγχρονη διαδρομή της η ναυτιλία των Ελλήνων: στην ιστορική Ερμούπολη, στη Σύρο”. Τέλος, γνωστοποίησε πως “όραμά μας είναι η συγκρότηση ενός πρότυπου διεθνούς ερευνητικού κέντρου”, το οποίο εξήγησε πως θα είναι προσβάσιμο σε ερευνητές και σπουδαστές “που επιθυμούν να συμβάλλουν στην προσπάθεια καταγραφής και μελέτης σημαντικών γεγονότων που καθόρισαν τη σύγχρονη εξέλιξη της ναυτιλίας”.
Peter Tamm: “Η έκθεση να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για το μέλλον”
Για τον χαρακτήρα της έκθεσης μίλησε και το μέλος του Διεθνούς Ναυτικού Μουσείου του Αμβούργου, Γερμανός, Peter Tamm, υπογραμμίζοντας πως το περιεχόμενό της, αναδεικνύει ένα βασικό κεφάλαιο του γερμανικού οικονομικού θαύματος, που δεν είναι τόσο γνωστό, αλλά που όμως, συνδέεται με τον ρόλο της ελληνικής ναυτιλίας και της ναυπηγικής βιομηχανίας στη Γερμανία. “Έλληνες πλοιοκτήτες, πολλοί από τους οποίους είχαν επιβιώσει από τον πόλεμο και την Κατοχή, στράφηκαν στα αναδυόμενα γερμανικά ναυπηγεία για να οικοδομήσουν ένα νέο μέλλον — όχι μόνο για τους στόλους τους, αλλά και για την παγκόσμια ναυτιλιακή οικονομία. Σε αντάλλαγμα, η Γερμανία βρήκε στην Ελλάδα έναν εταίρο που πίστεψε στη μηχανική της, στη δεξιοτεχνία της και στις δυνατότητές της”, σημείωσε με σαφήνεια, “μυώντας” παρακάτω τους παριστάμενους στις λεπτομέρειες της έκθεσης.
“Η έκθεση “Η Θάλασσα Ενώνει" εξερευνά πώς διαμορφώθηκαν αυτοί οι οικονομικοί και πολιτιστικοί δεσμοί - πώς η θάλασσα, που τόσο συχνά χωρίζει, έγινε αντίθετα γέφυρα. Έγινε χώρος ανταλλαγής, αμοιβαίου σεβασμού και προσανατολισμένης στο μέλλον συνεργασίας.
Καθώς προχωράτε στην έκθεση, θα συναντήσετε έγγραφα, φωτογραφίες, ομοιώματα πλοίων και προσωπικές ιστορίες που ζωντανεύουν αυτό το μοναδικό κεφάλαιο της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής ιστορίας. Τα εκθέματα αυτά μας θυμίζουν ότι πίσω από κάθε πλοίο, πίσω από κάθε συμβόλαιο, υπήρχαν άνθρωποι - εργάτες, μηχανικοί, ναυτικοί, οραματιστές - που πίστευαν στην ανοικοδόμηση και στην κοινή πρόοδο”, υπογράμμισε ο κ. Tamm, καταλήγοντας με την ευχή πως “ας μην αποτελέσει αυτή η έκθεση μόνο έναν φόρο τιμής στο παρελθόν, αλλά και πηγή έμπνευσης για το μέλλον”.
Τέλος, ο ίδιος ευχαρίστησε τον κ. Φουστάνο για τη συμπόρευση στην κοινή αγάπη τους για την ανάδειξη της ναυτιλίας, ανακαλώντας μνήμες και από την πρώτη τους συνάντηση στο Αμβούργο και στο Διεθνές Ναυτικό Μουσείο.
Ιστορικό ΝΑΒΙΡΑ ΑΜΚΕ
H Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία πολιτιστικών και κοινωφελών δραστηριοτήτων ΝΑΒΙΡΑ ιδρύθηκε το 2020 από τους Γιώργο Μ. Φουστάνο και Μιχάλη Φουστάνο.
Μεταξύ των βασικών σκοπών της είναι η διάσωση και η τεκμηρίωση αρχειακού υλικού που συνδέεται με τη δραστηριότητα της εμπορικής ναυτιλίας και η ταξινόμησή του σε ειδικά διαμορφωμένους ιδιόκτητους χώρους στην Ερμούπολη της Σύρου με απώτερο σκοπό τη δημιουργία ενός πρότυπου ερευνητικού κέντρου. Το κέντρο αυτό θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για την εξειδικευμένη μελέτη της σύγχρονης ιστορίας της παγκόσμιας ναυτιλίας, προσφέροντας πρόσβαση σε ενδιαφερόμενους ερευνητές.
Εκτός από το ερευνητικό έργο, η ΝΑΒΙΡΑ στοχεύει στη διαρκή προβολή των διαχρονικών επιτευγμάτων της εμπορικής ναυτιλίας στο ευρύ κοινό. Μέσω εκθέσεων και άλλων δραστηριοτήτων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, επιδιώκεται η κατανόηση της καταλυτικής σημασία της εμπορικής ναυτιλίας για την Ελλάδα αλλά και για τη ζωή όλων των κατοίκων του πλανήτη.
Από συστάσεώς της, η εταιρεία έχει διοργανώσει τις ακόλουθες εκθέσεις στην Ερμούπολη:
Η Εμπορική Ναυτιλία στη Μεταπολεμική Ερμούπολη το 2022, Το Ελληνικό Ναυτιλιακό Θαύμα το 2023 και Η Ραψωδία της Ελληνικής Ναυτοσύνης το 2025. Την ίδια χρονιά συνδιοργάνωσε με το Διεθνές Ναυτικό Μουσείο του Αμβούργου την έκθεση The Sea Unites – The Greek Shipping and the German Economic Miracles η οποία παρουσιάστηκε στο Αμβούργο από τις 24 Σεπτεμβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου 2025 και η οποία παρουσιάζεται στο Πολεμικό Μουσείο στην Αθήνα από 5 Φεβρουαρίου έως 3 Απριλίου 2026.
Μελλοντικός στόχος των συντελεστών της εταιρείας της οποίας η ανάπτυξη και λειτουργία υποστηρίζεται από διακεκριμένα μέλη της ελληνικής ναυτιλιακής οικογένειας, είναι η πραγματοποίηση ανάλογων εκθέσεων και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής και της Ασίας.
