Ανέφερε ο Σύνδεσμος Συριανών με ιδιαίτερη χαρά και τιμή, παρουσιάζοντας το ημερολόγιό τους το 2026 “1826-2026, διακόσια χρόνια Ερμούπολη”. Η δημιουργία της Ερμούπολης “… εκ του μηδενός μέσα στο καμίνι της Ελληνικής Επανάστασης και η πράγματι εντυπωσιακή ανάπτυξή της, ασκούν ιδιαίτερη γοητεία… και άλλες πόλεις δημιουργήθηκαν από το μηδέν…” Με την άφιξη των κατατρεγμένων Μικρασιατών (1821), Χίων (1822), Ψαριανών, Κασίων προσφύγων (1824), που συνέρρεαν στο λιμάνι της Σύρου, άνυδρου τόπου, με περιορισμένη αγροτική ενδοχώρα, η ανάγκη επιβίωσης κινητοποιούσε την ευρηματικότητα αυτών των ανθρώπων, ενώ η αποκοπή από τις ρίζες άνοιγε νέους ορίζοντες… Οι Χιώτες έβαλαν εμπορική τεχνογνωσία… με τα εμπορικά οικογενειακά δίκτυα. Είναι σημαντικό ότι οι Ψαριανοί, οι Χιώτες, οι Σμυρνιοί και πολλοί άλλοι έφεραν τις τεχνικές τους γνώσεις. Η μικρή κοινωνία της Ερμούπολης δημιούργησε ένα συλλογικό ύψος, δημιουργώντας το “οικονομικό θαύμα” της νέας πατρίδας. Η “ΣΥΡΑ” έγινε πανευρωπαϊκό σήμα κατατεθέν του σημαντικότερου εμπορικού και ναυτιλιακού κέντρου της Ανατολικής Μεσογείου, οικονομική και πολιτιστική πρωτεύουσα της Ελλάδος (1835-1860). Από πολύ νωρίς η πρωτοπόρα Ερμούπολη ανοίγει το χώρο των πρώτων, σε πανελλήνιο επίπεδο: Ιδρύεται το πρώτο Δημόσιο Νοσοκομείο της Σύρου και της Ελλάδας (1825). Το πρώτο αλληλοδιδακτικό σχολείο για αγόρια και κορίτσια (1825), λειτουργεί το πρώτο Εμποροδικείο (1825), εγκαινιάζεται το πρώτο θέατρο (ξύλινο) της ελεύθερης Ελλάδας (1830), λειτουργεί και το πρώτο Δημόσιο Γυμνάσιο του νέου Ελληνικού κράτους (1833-1834). Μαζί με του Ναυπλίου, κατασκευάζεται ο πρώτος φάρος στο Αιγαίο με περιστρεφόμενο μηχανισμό (1834), λειτουργεί στην Ερμούπολη Εμπορικό Επιμελητήριο, ταυτόχρονα με Πάτρα και Ναύπλιο (1836). Ιδρύεται η πρώτη ελληνική ατμοπλοϊκή εταιρεία, η “Εταιρεία Ελληνικής Ατμοπλοΐας” (1860) και οι πρώτες μηχανοκίνητες βιομηχανίες (1857). Οικοδομείται η “Λέσχη Ελλάς” με ίδρυση μετοχικής εταιρείας από το δήμο και αποπληρωμή των μετόχων σε πέντε χρόνια, με τα έσοδα από την ενοικίαση του ισογείου.
Ανοίγει της πόρτες του το θέατρο “Απόλλων”
Δημιουργήθηκε το θέατρο το 1864 σε σχέδια του Πιέτρο Σαμπό, με στοιχεία από τέσσερα Ιταλικά θέατρα, με πρώτη παράσταση τον Ριγκολέτο του Βέρντι (1846). Κτήρια – Σταθμοί για την Ερμούπολη είναι οι λιμενικές εγκαταστάσεις σε σχέδια Ερλάχερ, Μεταξά, Πασκάλ και άλλοι… Υπήρξαν άλλα σημαντικά, όπως τελωνείο (1852-1861) Αποθήκες διαμετακομιστικού Εμπορίου από (1834...1861). Κρεοπωλείο (1846) Παντοπωλείο (1855) και ο υπέρλαμπρος Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου (1849-1870). Φυσικά είναι γνωστό ότι στη Σύρο δημιουργήθηκε το μεγαλύτερο και επιβλητικότερο δημαρχείο της Ελλάδας (1876-1898) σε σχέδιο Ερνέστ Τσίλερ. Οι εργασίες άρχισαν μ’ εντατικό ρυθμό, αλλά από την αρχή εκδηλώθηκαν αντιδράσεις για τα μεγάλα έξοδα της οικοδομής. Και έλεγαν: “ Το κτίριον τούτο έσεται μεγαλοπρεπές, ή δε πολυτέλεια είναι δυσανάλογος προς τας ανάγκας της πόλεως”, έγραψαν στα 1876. Ταυτόχρονα είχαν πολλές αντιδράσεις όπως: άλλοι ζητούσαν να σταματήσει το κτίριο στο σημείο που είχε φτάσει, και άλλοι θέλησαν να μεταρρυθμιστεί. Στα 1878, όταν πια είχαν τελειώσει, “αι βάσεις του κολοσσιαίου οικοδομήματος κατασκευάζοντας το ισόγειο πάτωμα απαίτησαν την δαπάνη 150.000δρχ.” Το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε στον προϋπολογισμό του 1879 ποσό 90.000δρχ. Και αποφάσισε “… την πρόοδο του έργου όσον αφορά το δεύτερο πάτωμα, αλλά απεφάνθη ότι πρέπει να σταματήσει το έργον μεταρρυθμιζόμενης της Κλίμακος υπό του αυτού αρχιτέκτονος Κ. Τσίλλερ και επιφυλασσομένης το αρχικόν σχέδιον αποπερατώσεώς του εν καιρούς…” Μετά όμως από τις δημοτικές εκλογές του 1879, το νέο Δημοτικό Συμβούλιο ζήτησε να σταματήσει η οικοδομή, ή τουλάχιστον να μεταρρυθμιστεί το αρχικό σχέδιο. Στην πρόσοψη του κτιρίου είναι χαραγμένη η επιγραφή “Ερμού Δήμος ταθ’ είσατο δημαρχούντος Δ. Βαφιαδάκη”. Το σημαντικό είναι ότι οι αλλαγές στα αρχικά σχέδια έγιναν από τον Τσίλλερ, που κατάφερε να δώσει στο Δημαρχείο ενιαία μορφή. Η εντύπωση που προκαλεί, θα έλεγε κανείς ότι αυτό το κτίριο του Δημαρχείου μοιάζει περισσότερο με ανάκτορο. Η πλούσια αρχιτεκτονική του διακόσμηση έρχεται σε αντίθεση με τις απλές, συνήθως, προσόψεις των σπιτιών της Ερμούπολης. Το Δημαρχείο είναι χτισμένο στη βόρεια πλευρά της μεγάλης κεντρικής πλατείας, ακριβώς στον άξονα της οδού Ερμού. Υψώνεται τριώροφο στην πρόσοψη και διώροφο στην πίσω πλευρά. Οι διαστάσεις του κτιρίου του πρώτου ορόφου είναι 40 μέτρα. Αξιοπρόσεχτη είναι η συνέπεια της αρχιτεκτονικής διαμόρφωσης του κτιρίου. Το ισόγειο είναι ολομάρμαρο και διακρίνεται για τις καλοδουλεμένες, με κλασική διακόσμηση λεπτομέρειες. Ο συνδυασμός της πήλινης και μαρμάρινης διακόσμησης, ήταν τόσο αγαπητός στον Τσίλλερ. Τα κύρια χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής του Δημαρχείου, του έδωσαν ευχάριστη και μνημειακή ταυτόχρονα μορφή.
Πάντοτε, κάθε χρόνο, όλοι οι επισκέπτες που έρχονται στην Ερμούπολη, ενθουσιάζονται για το νησί και… ιδιαίτερα θαυμάζουν την επιβλητική παρουσία του Δημαρχείου.
