“Νεώριο Σύρου: Περίοδος 1861 – 1978”, Η Κρατική Πλωτή Δεξαμενή και η μεταπολεμική αναβίωση της ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας στη Σύρο”, μία σπάνια καινοτομία, αποτελεί το νέο βιβλίο του μηχανικού, Κωνσταντίνου Τ. Καπούτσου.
Το βιβλίο, που διατίθεται από σήμερα στους αναγνώστες από το βιβλιοπωλείο “Σελεφαΐς”, κυκλοφορεί από τα “Εκπαιδευτήρια Άγιος Παύλος Αθηνών”, των οποίων ιδιοκτήτης και γενικός διευθυντής είναι ο Δημήτριος Βικεντίου Βαρθαλίτης, εκδότης του περιοδικού “Συριανά γράμματα”.
Το βιβλίο, η εκτύπωση του οποίου έγινε από την Τυποκυκλαδική Α.Ε, είναι αποτέλεσμα μακρόχρονης, επίμονης και τεκμηριωμένης έρευνας του συγγραφέα, ο οποίος εκτός από την 38χρονη εργασιακή του σχέση με το ναυπηγείο, έχει μία διαρκής και αμέριστη σύνδεση με την συγκεκριμένη επιχείρηση.
“Συντελέστηκε μία κοσμογονία τη δεκαετία του 1970”
Από τον Δεκέμβριο του 1970 μέχρι και το έτος 2008 που συνταξιοδοτήθηκε, ο Κωνσταντίνος Τ. Καπούτσος υπηρέτησε το Νεώριον, ενώ ταυτόχρονα ήταν “παρών” σε κάθε εξέλιξη, παρατηρητής γεγονότων και συμβάντων και ως εκ τούτου συλλέκτης μαρτυριών, λεπτομερειών και πληροφοριών που αφορούσαν την πορεία του συγκεκριμένου χώρου.
“Υπήρξα τυχερός, γιατί ήμουν μάρτυρας και συμμέτοχος, κατά κάποιο τρόπο, της κοσμογονίας που συντελέστηκε κατά τη δεκαετία του 1970 στο Νεώριον και επιπλέον για το γεγονός ότι κατά την περίοδο της μαθητείας μου, πρόλαβα να εργαστώ σε ιστορικούς χώρους και εγκαταστάσεις, όπως αυτοί είχαν δημιουργηθεί από την “Ελληνική Ατμοπλοΐα” το 1861 και μετά έναν αιώνα είχαν αναστηλωθεί από τους αδελφούς Ρεθύμνη”, δηλώνει χαρακτηριστικά ο κ. Καπούτσος.
Συνεχίζοντας την αναφορά του στο ναυπηγείο, υπογραμμίζει ότι “σταδιακά, η μορφή του Νεωρίου άλλαξε. Νέοι χώροι και κτήρια δημιουργήθηκαν, γερανοί στήθηκαν, νέα δεξαμενή ήρθε και οι παλαιές εγκαταστάσεις άλλαξαν χρήση. Ευτυχώς όμως δεν καταστράφηκαν. Στέκουν εκεί άρρηκτοι σύνδεσμοι με το παρελθόν και θυμίζουν ότι το Νεώριον είναι ένα μεγάλο και αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της Σύρου και σημαντικότατο κεφάλαιο της ελληνικής βιομηχανικής ιστορίας. Ο όρος “βιομηχανική ιστορία”, είναι σχετικά νέος για τα δεδομένα της χώρας μας. Στη Σύρο έγινε γνωστός κατά την περίοδο της δημιουργίας του Βιομηχανικού Μουσείου Ερμούπολης, στα τέλη του περασμένου αιώνα, από μια δυναμική ομάδα εμπνευσμένων κορυφαίων Ελλήνων ιστορικών”.
Ο συγγραφέας υποστηρίζει στο βιβλίο του ότι “η Ερμούπολη, όντως, ήταν και είναι η πρώτη και κυριότερη ελληνική πόλη από άποψη βιομηχανικής ιστορίας. Το Νεώριον, πρώτη ναυπηγοεπισκευαστική μονάδα της χώρας, δεν μπορεί παρά να κατέχει την πρώτη θέση στη μακρά σειρά των βιομηχανικών μνημείων της πόλης. Αλλά και οι επί οκτώ δεκαετίες επίμονες προσπάθειες των Συριανών για την απόκτηση δεξαμενής, αποτελούν ένα ιδιαίτερα σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας του τόπου. Η συνειδητοποίηση της σημασίας και της αξίας του Νεωρίου και της Κρατικής Πλωτής Δεξαμενής, η οποία παλαιότερα ήταν άμεσα συνδεδεμένη μαζί του, οδήγησε τον συγγραφέα του έργου τούτου σε μια ιδιόμορφη επένδυση των γνώσεων και των βιωμάτων του, ώστε να πραγματοποιηθεί μια έκδοση - παρακαταθήκη για τις μελλοντικές γενεές και να καταδειχθεί συγχρόνως ο διαχρονικός και καθοριστικός ρόλος του Νεωρίου στην οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου”.
Προσωπική μαρτυρία και συλλογή στοιχείων
Το βιβλίο είναι το αποτέλεσμα μίας μακρόχρονης, επίμονης και τεκμηριωμένης έρευνας, που εκτός από την άμεση προσωπική μαρτυρία από την επιτόπια παρουσία του ως εργαζομένου, ο Κωνσταντίνος Τ. Καπούτσος, κατά την αναζήτηση τεκμηρίων και δεδομένων, χρησιμοποίησε κάθε πηγή και διαθέσιμο στοιχείο στη Σύρο και αλλού, από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και το Τμήμα Σύρου των Γ.Α.Κ., μέχρι τα Αρχεία του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου και του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Κυκλάδων, καθώς και από το αρχείο του Νεωρίου, όπου ανακαλύφθηκαν μοναδικές φωτογραφίες από τις δραστηριότητές του, κυρίως από την περίοδο Γουλανδρή.
Κατά τον συγγραφέα αυτού του βιβλίου, κάθε ερευνητής που ασχολείται με την πρόσφατη ιστορία της Σύρου πρέπει να εστιάσει στην καίρια συμβολή των αδελφών Νικολάου και Μηνά Βασιλείου Ρεθύμνη στη διάσωση του τόπου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και στη συνέχεια στην καινοτόμο και καθοριστική για το μέλλον της Σύρου, επιχειρηματική παρουσία των αδελφών Ιωάννη, Αλέξανδρου και Λεωνίδα Νικολάου Γουλανδρή κατά τη δεκαετία του 1970.
“Τα αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα της εργασίας αυτής είναι οι αληθινές, ορθές και διασταυρωμένες πληροφορίες που παρέχει στον απλό αναγνώστη, στον ερευνητή, ή στον επιστήμονα και σε όποιον ενδιαφέρεται για το ένδοξο βιομηχανικό παρελθόν του τόπου. Ταυτόχρονα όμως επιχειρεί να ευαισθητοποιήσει κάθε εργαζόμενο, παλαιό ή νέο του Νεωρίου, ώστε να διαισθανθεί τι ακριβώς σημαίνει να περνά κάποιος την εργασιακή του καθημερινότητα ανάμεσα σε βιομηχανικά μνημεία του τόπου του και, το κυριότερο, να συμμετέχει ενεργά στη διατήρηση και στη συνέχιση της λειτουργίας της ιστορικής και δυστυχώς μοναδικής πλέον βιομηχανικής μονάδας της Σύρου”, υπογραμμίζεται στην εισαγωγή του βιβλίου.
“Με γνώμονα την αγάπη μου για την ιστορία της Σύρου”
Για το βιβλίο, αλλά και για την αφορμή της συγγραφής του, μίλησε στην “Κοινή Γνώμη”, ο συγγραφέας, Κωνσταντίνος Καπούτσος.
“Όπως και στο προηγούμενο βιβλίο μου με θέμα τη “Νυκτερινή Σχολή Μηχανικών Σύρου”, αφορμή υπήρξε το ενδιαφέρον μου για την ιστορία του τόπου μας, αλλά και η επιθυμία μου να μεταδοθούν, κυρίως στις επόμενες γενεές, σωστές πληροφορίες γι' αυτά τα τόσο σημαντικά κεφάλαια της ιστορίας της Σύρου, τα οποία, κατά τον Αχιλλέα Δημητρόπουλο, ήταν “συγκοινωνούντα δοχεία”, καθώς οι μαθητές της Σχολής εκπαιδεύονταν στο Νεώριον και στη συνέχεια αποτελούσαν τον κύριο “κορμό” του τεχνικού δυναμικού του. Η αγάπη μου, πρωτίστως για τη Σύρο και η συναισθηματική σχέση μου με το ναυπηγείο της, όπου εργάστηκα από το 1970 έως το 2008, όπως και η Σχολή, όπου δίδαξα επί 24 χρόνια με ώθησαν στη συγγραφή του προηγούμενου και του σημερινού βιβλίου”, σημειώνει ο συγγραφέας.
Ερωτώμενος ποιο είναι το μήνυμα που θέλει να περάσει στους αναγνώστες, ο κ. Καπούτσος τονίσει ότι “στόχος μου είναι, όπως προανέφερα, η παράθεση σωστών και τεκμηριωμένων πληροφοριών γι΄ αυτό το ιστορικό βιομηχανικό μνημείο, αλλά και η ευαισθητοποίηση του αναγνώστη, ώστε να συνειδητοποιήσει τη μεγάλη συνεισφορά των αδελφών Ρεθύμνη στη διάσωση της Σύρου τη δεκαετία του 1950 και στη συνέχεια την καθοριστική για το μέλλον της Σύρου επιχειρηματική παρουσία των αδελφών Γουλανδρή τη δεκαετία του 1970.
Θα ήθελα, για μια ακόμη φορά, να ευχαριστήσω όσους συνέβαλαν με οποιονδήποτε τρόπο στην υλοποίηση αυτού του βιβλίου και ιδιαίτερα τον Δημήτρη Β. Βαρθαλίτη, που μου έδωσε την ευκαιρία να παρουσιάσω τα αποτελέσματα της έρευνά μου, αλλά κυρίως για τη συνεχή ενθάρρυνση και τις συμβουλές του”.
