Σύμφωνο συνεργασίας μεταξύ του Δήμου Σύρου Ερμούπολης, του Ινστιτούτου Σύρου και του Πανεπιστημίου της Notre Dame ανακοινώθηκε στο τελευταίο δημοτικό συμβούλιο του Δήμου Σύρου Ερμούπολης. Όπως αναφέρεται στο έγγραφο αίτημα που απέστειλε στο Δήμο το Ινστιτούτου Σύρου, η συνεργασία των τριών φορέων αφορά σε ερευνητικές και εκπαιδευτικές δράσεις των μεταπτυχιακών φοιτητών του προγράμματος αποκατάστασης μνημείων σε θέματα αρχιτεκτονικής.
Συγκεκριμένα, το Πανεπιστήμιο στοχεύει να φιλοξενήσει στην Ερμούπολη έναν μικρό αριθμό φοιτητών -συνήθως 4 με 10- του μεταπτυχιακού του προγράμματος, με στόχο να εξετάσει την οικοδομική τεχνική, τα υλικά, τη βιωσιμότητα, αλλά και την επίπτωση της κλιματικής αλλαγής στην παραδοσιακή και μνημειακή αρχιτεκτονική της Σύρου.
Όπως ανέφερε ο δήμαρχος Σύρου Ερμούπολης, Νίκος Λειβαδάρας στην εισήγησή του, ο Δήμος θα επωφεληθεί από το παραγόμενο υλικό του προγράμματος, το οποίο συνήθως περιλαμβάνει αποτυπώσεις, μελέτες, σχέδια, τεχνικές λεπτομέρειες και άλλα παραγόμενα στοιχεία από τους φοιτητές, τα οποία θα δοθούν στο Δήμο δωρεάν. Παράλληλα, όπως συμπλήρωσε ο ο κ. Λειβαδάρας, το Πανεπιστήμιο Notre Dame σκοπεύει να εκδώσει ένα οδηγό βιώσιμης επίσκεψης των μνημείων και των παραδοσιακών κτηρίων ο οποίος θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμος για την τοπική κοινωνία. Τέλος, μέσα από παρουσιάσεις σε συνέδρια και εκδηλώσεις, το Πανεπιστήμιο Notre Dame θα προωθήσει και θα προβάλλει τον αρχιτεκτονικό πλούτο της Σύρου. Επισήμανε επίσης ότι το προτεινόμενο μνημόνιο δεν επιβάλλει καμία οικονομική ή άλλη υποχρέωση του Δήμου Σύρου Ερμούπολης.
Οι σκοποί και το περιεχόμενο της συνεργασίας
Με σκοπό την εμβάθυνση των σχέσεων μεταξύ των τριών Ιδρυμάτων και την κοινή προσπάθεια για αμοιβαία κατανόηση, το Πανεπιστήμιο της Notre Damme, ο Δήμος Σύρου-Ερμούπολης και το Ινστιτούτο Σύρου συμφωνούν να θεσμοθετήσουν μια σταθερή εκπαιδευτική και επιστημονική συνεργασία μέσω της σύναψης της παρούσας Συμφωνίας.
Η Συμφωνία λαμβάνει υπόψη της την ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής που επηρεάζει άμεσα την κατάσταση παθολογίας των ιστορικών κτηρίων, τη μοναδική αρχιτεκτονική αξία που έχουν οι παραδοσιακοί και ιστορικοί οικισμοί της Ελλάδας και ειδικότερα της Σύρου, την ευκαιρία να αποτελέσει η καταγραφή της παραδοσιακής ανώνυμης και επώνυμης αρχιτεκτονικής έμπνευση και πηγή γνώσης για μία νέα, βιώσιμη αρχιτεκτονική, τις δυνατότητες που δίνει η τεχνολογική εξέλιξη και ο ψηφιακός πολιτισμός στην έρευνα του υλικού και άυλου πολιτισμού και τέλος, το μεγάλο αναλλοίωτο κτηριακό απόθεμα της Ερμούπολης, με περισσότερα από 1.300 νεοκλασικά κτήρια να διασώζονται σχεδόν στην αρχική τους μορφή.
Συγκεκριμένα, η συνεργασία που τίθεται σε εφαρμογή με την παρούσα Συμφωνία υλοποιείται με τις εξής δραστηριότητες:
1. Κοινές ερευνητικές και μελετητικές δραστηριότητες με στόχο την καταγραφή και την έρευνα της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς των Κυκλάδων και ειδικότερα της Σύρου
2. Αναγνώριση υλικών, τεχνικών και τοπικών πόρων στο πλαίσιο της κατασκευής των ιστορικών κτηρίων, και προσπάθεια αναβίωσής τους
3. Συνεργασία για ερευνητικές προτάσεις συντήρησης ή αποκατάστασης ιστορικών κτηρίων
4. Συνέργειες για την εξεύρεση δυνατοτήτων χρηματοδότησης στο πλαίσιο της παρούσας συμφωνίας (π.χ. εθνικά, ευρωπαϊκά, ιδιωτικά, φιλανθρωπικά ή άλλα προγράμματα)
5. Ανταλλαγή εκπαιδευτικού υλικού και γνώσης
6. Ανταλλαγή επιστημονικού, διοικητικού, επαγγελματικού και ακαδημαϊκού προσωπικού
7. Υποδοχή φοιτητών για σκοπούς σπουδών και έρευνας
8. Συνεργασία ή ανταλλαγές σε διοικητικό επίπεδο
9. Κοινές εκπαιδευτικές και πολιτιστικές διοργανώσεις (σεμινάρια, διημερίδες, συνέδρια).
Οι προαναφερόμενες δραστηριότητες ή τυχόν οικονομικοί διακανονισμοί σχετικά με αυτές, αποφασίζονται από τις Πρυτανικές Αρχές, το Διοικητικό Συμβούλιο και το Δημοτικό Συμβούλιο (ή/και Οικονομική Επιτροπή) των συμβαλλόμενων Ιδρυμάτων σε συνεργασία με τα αρμόδια Τμήματα / Υπηρεσίες.
Στην περίπτωση ανταλλαγής προσωπικού, το Ίδρυμα/Φορέας προέλευσης καλύπτει τα έξοδα μετάβασης προς και από το Ίδρυμα/Φορέα υποδοχής, ενώ το Ίδρυμα/Φορέας υποδοχής καλύπτει τα έξοδα φιλοξενίας και παραμονής, κατά τις υπάρχουσες δυνατότητες, ή διευκολύνει τις διαδικασίας εξεύρεσης διαμονής. Επιπλέον, τα συμβαλλόμενα Ιδρύματα μπορούν ν’ ανταλλάσσουν επιστημονικό, διοικητικό, επαγγελματικό προσωπικό και φοιτητές τόσο προπτυχιακούς όσο και μεταπτυχιακούς, δεδομένης της έγκρισης υποδοχής.
Σημειώνεται ότι η παρούσα συμφωνία συνάπτεται για πέντε έτη και μπορεί να τροποποιηθεί ή να παραταθεί με τη βούληση των συμβαλλόμενων ιδρυμάτων.
Η Σχολή Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου του Notre Dame
Το Πανεπιστήμιο της Notre Dame είναι ένα από τα κορυφαία πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Η Σχολή Αρχιτεκτονικής είναι γνωστή για την αποστολή της να εκπαιδεύει αρχιτέκτονες στην κλασική αρχιτεκτονική παράδοση και να εξετάζει τα κρίσιμα ζητήματα που αντιμετωπίζει το δομημένο περιβάλλον μέσω της έρευνας, της επαγγελματικής δραστηριότητας και της δημόσιας υπηρεσίας. Το σχολείο φιλοδοξεί να είναι ηγετική φωνή στις ακαδημαϊκές, επαγγελματικές (και μη) συζητήσεις σχετικά με το πώς οι άνθρωποι πρέπει να ζουν μαζί (πολεοδομία) και να χτίζουν (αρχιτεκτονική), κάτι που διαμορφώνει τους μαθητές να οικοδομήσουν ένα μέλλον ταυτόχρονα πιο ανθρώπινο, λειτουργικό και όμορφο.
Το 2021 η Σχολή Αρχιτεκτονικής ίδρυσε το Κέντρο Διατήρησης, Ανθεκτικότητας και Αειφορίας Michael Christopher Duda για να προσφέρει νέες και διευρυμένες ευκαιρίες για να προωθήσει την αποστολή της στους τομείς της ιστορικής διατήρησης, της ανθεκτικότητας της κοινότητας και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Αντιμέτωποι με την κρίση της κλιματικής αλλαγής, το μέλλον μας εξαρτάται από την υπέρβαση των τεχνητών φραγμών μεταξύ των διδαγμάτων του παρελθόντος και των αναγκών του παρόντος. Μια μελέτη της ιστορικής διατήρησης σε συνδυασμό με την έρευνα σε βιώσιμες τεχνολογίες θα μας πληροφορήσει πώς να οικοδομήσουμε ως απάντηση στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε. Για το λόγο αυτό, το Σχολείο χτίζει συνέργειες με πολλούς συνεργάτες που ενδιαφέρονται για την ενεργό χρήση της ιστορικής αρχιτεκτονικής, αλλά και για να ενημερώσουν με υπεύθυνο τρόπο την αρχιτεκτονική του μέλλοντός μας. Η Σχολή Αρχιτεκτονικής διαθέτει προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα, τα οποία περιλαμβάνουν ένα ολόκληρο έτος στη Ρώμη για τους προπτυχιακούς φοιτητές και 6 μήνες για τους μεταπτυχιακούς φοιτητές. Το 2021 το Σχολείο ξεκίνησε ένα νέο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Διατήρηση. Το Master of Science in Historic Preservation (MSHP) στο Πανεπιστήμιο της Notre Dame είναι ένα μοναδικό πρόγραμμα που ενώνει τη διατήρηση της δομημένης κληρονομιάς μας με την τεχνογνωσία στην ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα. Αυτό είναι ένα διετές μάθημα για όσους έχουν πτυχία στην αρχιτεκτονική, που ειδικεύονται στη συντήρηση ως απάντηση στην περιβαλλοντική κρίση. Το πρόγραμμα σπουδών δίνει έμφαση όχι μόνο στην υλική κληρονομιά των φυσικών δομών και τοπίων, αλλά και στην άυλη κληρονομιά της γνώσης, των χειροτεχνικών παραδόσεων και των επίσημων γλωσσών που αποτελούν τους πολιτισμούς οικοδομής που παρήγαγαν τους ιστορικούς τόπους μας και που, σε πολλές περιπτώσεις, επιβιώνουν ή είναι ανακτήσιμοι σήμερα . Τέλος, το πρόγραμμα βλέπει τη διατήρηση ως μέσο αντιμετώπισης των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής και άλλων περιβαλλοντικών ζητημάτων. Η διατήρηση, από αυτή την άποψη, γίνεται μια γέφυρα που ενώνει παρελθόν, παρόν και μέλλον.
