Κάθε φορά που ξημερώνει η 29η Μαΐου, η Ελλάδα και πολλοί Έλληνες που γνωρίζουν την επέτειο της πτώσης της «Βασιλεύουσας» αισθανόταν θλίψη για αποφράδα εκείνη ημέρα που χάθηκε η Βυζαντινή αυτοκρατορία, αλλά και ο τελευταίος Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΙΑ Παλαιολόγος.
Ήταν 29 Μαΐου 1453, μαύρη και θλιβερή ημέρα. Σε δυο μέρες μετά ξεψύχησε η άνοιξη…
Το Βυζάντιο είχε τραγικό τέλος
Η Βυζαντινή αυτοκρατορία είχε ακμάσει και είχε μεγαλουργήσει χίλια ολόκληρα χρόνια και δημιούργησε μια εποχή δόξας και μεγαλείου όχι μόνο για τη Ρωμιοσύνη αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο!
Οι τελευταίες μέρες πριν από την θρησκευτική πτώση της Πόλης άρχισαν στις 7 Απριλίου 1453. Ο Κωνσταντίνος γνωρίζοντας την επιθυμία και την προσπάθεια του Οθωμανού σουλτάνου Μωάμεθ Β’ να καταλάβει την Κωνσταντινούπολη, εγκατέστησε στο ανάκτορό του, που βρισκόταν κοντά στα τείχη, έναν στρατιωτικό των Βενετών στον οποίον ανέθεσε την άμυνα εκείνης της περιοχής. Ο Κωνσταντίνος πήρε θέση κοντά στην πύλη του Αγίου Ρωμανού και βρισκόταν ακριβώς απέναντι από τον σουλτάνο.
Στο πλευρό του είχε τον Ιουστινιάνη , τον οποίον εμπιστευόταν. Εκεί απέναντι είχε στηθεί το μεγάλο τουρκικό κανόνι. Ο αγώνας ήταν φανερά άνισος. Υπήρχαν περίπου 5.000 Βυζαντινοί στρατιώτες και 2.000 ξένοι. Γενουάτες και Βενετοί. Ο Κωνσταντίνος είχε φροντίσει να κρατηθούν μακριά από το λιμάνι της Πόλης τα πλοία με τα πολλά Τουρκικά πληρώματα. Είχε ασφαλίσει την είσοδο στο λιμάνι, στον Κεράτιο κόλπο με μεγάλη σιδερένια αλυσίδα ώστε να μην περάσουν τα πλοία των Τούρκων. Επί 52 περίπου μέρες οι Τούρκοι (300.000 περίπου στρατιώτες και ναυτικοί) βομβάρδιζαν με τα κανόνια τους, σχεδόν αδιάκοπα σε όλο το διάστημα της πολιορκίας.
Στις δύσκολες και τραγικές αυτές μέρες, ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος τριγύριζε ακούραστος κοντά στους υπερασπιστές της Πόλης, τους ενθάρρυνε και τους εμψύχωνε στην ηρωική τους άμυνα. Οι Τούρκοι προσπάθησαν πολλές φορές να σπάσουν την αλυσίδα στον Κεράτιο, αλλά απέτυχαν. Ο σουλτάνος οργίστηκε γιατί τόσες μέρες με τόσο στρατό και τόσα κανόνια δεν μπορούσε να κατακτήσει την Πόλη ούτε από τη στεριά ούτε από τη θάλασσα. Και…τότε ο Μωάμεθ με τη βοήθεια κάποιον μηχανικών του, κατάφερε να κατασκευασθεί δίολκος δώδεκα περίπου χιλιομέτρων, ανάμεσα στον Βόσπορο και στον Κεράτιο και τη νύχτα της 21-22 Απριλίου 70 περίπου πλοία με τα πληρώματά τους σύρθηκαν πάνω από το δίολκο και έφθασαν στον Κεράτιο. Και τότε τα κανάλια τους βομβάρδιζαν ακατάπαυστα τα τείχη της Πόλης. Οι στρατιώτες της άντεχαν και συνέχισαν να προστατεύσουν την Πόλη στα τείχη και προσπαθούσαν με όλες τους τις δυνάμεις να σωθεί η βυζαντινή πρωτεύουσα…
«Κύριε ελέησον…»
Την Κυριακή 27 Μαΐου 1453 αντήχησε οδυνηρή αλλά και μεγαλειώδης η ψαλμωδία στο ναό της Αγίας Σοφίας. Οι Χριστιανοί πολιορκημένοι, εκατοντάδες, έκαναν την τελευταία του προσευχή:
«Κύριε ελέησον τας ψυχάς ημών» Κατάμεστος ο ναός από κλήρο, αξιωματούχους και πιστούς. Ο αυτοκράτορας δακρυσμένος γονάτισε μπροστά στην εικόνα της Παναγίας και του Χριστού και γεμάτος κατάνυξη παρακαλεί τους ανθρώπους να τον συγχωρήσουν. Έπειτα ο τελευταίος των Παλαιολόγων μ’ ευλάβεια μεταλαβαίνει για τελευταία φορά τ’ Άχραντα Μυστήρια. Το παράδειγμά του στη Θεία Κοινωνία ακολούθησε ο λαός. Οι στιγμές είναι συγκλονιστικές καθώς οι μανάδες αποχωρίζονται τα παιδιά τους που φεύγουν για να υπερασπιστούν την πόλης τους.
Αυτή η κατανυκτική λειτουργία στην Αγία Σοφία έμελλε να είναι η τελευταία…Μετά ο αυτοκράτορας και όλοι οι στρατιώτες γύρισαν στα τείχη και πήρε ο καθένας τη θέση του.
Τα ξημερώματα της Τρίτης 29 Μαΐου, άρχισε η επίθεση σε πολλά μέρη των τειχών. Οι Τούρκοι έρριξαν το βάρος της επίθεσης στην περιοχή της πύλης του Αγίου Ρωμανού, όπου το τείχος είχε αρχίσει να καταστρέφεται. Κοντά στους βυζαντινούς στρατιώτες σ’ αυτό το τείχος ήταν ο Ιουστινιάνης και ο Κωνσταντίνος.
Ο Μωάμεθ το γνώριζε ότι ήταν εκεί σ’ αυτό το τείχος. Οι δυνάμεις των Βυζαντινών είχαν αρχίσει να εξαντλούνται. Και τότε οι Τούρκοι άρχισαν να εισβάλλουν στην πόλη κατά μάζες ανάμεσα στο ερειπωμένο τείχος. Ο Ιουστινιάνης τραυματίστηκε και λίγο αργότερα έχασε τη ζωή του. Ακολούθησε η τελική αντίσταση, κατά την οποίαν ο Κωνσταντίνος έπεσε πολεμώντας ως απλός στρατιώτης.
Εκείνο το πρωί της 29ης Μαΐου η χιλιόχρονη βυζαντινή αυτοκρατορία είχε καταλυθεί. Οι Τούρκοι εισέβαλαν από την Κερκόπορτα.
Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης είχε τεράστια απήχηση σε ολόκληρη τη δυτική Ευρώπη. Όλοι θρήνησαν με την είδηση ότι το προπύργιο του Ευρωπαϊκού πολιτισμού στην Ανατολή είχε γκρεμισθεί.
Την εθνική συμφορά τραγουδάει στο διάβα των αιώνων ο ελληνικός λαός θρηνώντας για τα δεινά της Πόλης και έχοντας την ελπίδα ότι…ίσως κάποτε αποκτήσει το παλιό μεγαλείο της.
Οι λαϊκοί στίχοι:
«…Η Δέσποινα ταράχθηκε, κ’ εκάδρυσαν οι εικόνες, Σώπασε, κυρά Δέσποινα και μη πολυδακρύζεις, πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά σου θα είναι»
