Όσοι από τους Έλληνες ζουν κοντά σε λίμνες, σε ποτάμια ή «τύχη αγαθή» κοντά σε θάλασσα, γνωρίζουν ότι κάπου μες το χειμώνα έρχονται οι Αλκυονίδες μέρες.
Είναι μια χρονική περίοδος, όπου στην Ελλάδα, αλλά και γενικά στην ανατολική Μεσόγειο η χειμερινή κακοκαιρία διακόπτεται, οι δυνατοί άνεμοι σταματούν, η θάλασσα γαληνεύει και έρχονται ηλιόλουστες μέρες. Από την αρχαιότητα οι μέρες αυτές είχαν ονομασθεί «αλκυόνειοι ημέραι».
Οι Αρχαίοι Έλληνες συνεδίαζαν αυτές τις χειμωνιάτικες γαλήνιες μέρες με τον μύθο της Αλκυόνης και του συζύγου της Κύηκα.
Η αλκυών ή Αλκυόνη, κατά την Ελληνική μυθολογία ήταν κόρη του θεού των ανέμων Αίολου και της Εναρέτης (κατά τον Απολλόδωρο) ή της Αιγιάλης (κατά τον Θεόκριτο).
Σύζυγος της πανέμορφης Αλκυόνης ήταν ο ωραίος Κύηξ, γιος του Εωσφόρου. Σύμφωνο με τα σχόλια του Αριστοφάνη, στις Όρνιθες, η Αλκυόνη και ο Κύηκας υπερηφανεύονταν για την ομορφιά τους και ήσαν πανευτυχείς γι’ αυτό. Έτσι αποφάσισαν να αλλάξουν τα ονόματά τους. Η Αλυκόνη ονόμασε τον άνδρα της Δία, λέγοντας ότι τόση ομορφιά και αξία μόνο ο πρώτος των θεών έχει, και ο Κύηκας όμως αποκαλούσε την Αλκυόνη: Ήρα! Όταν ο Δίας άκουσε και κατάλαβε την αλλαγή των ονομάτων τους το θεώρησε ύβρη! Άστραψε και βρόντησε και γεμάτος αγανάκτηση μεταμόρφωσε το ζευγάρι σε δύο πουλιά…θαλασσοπούλια.
Η Αλκυόνη γεννούσε (και γεννά) τ’ αυγά της μέσα σε μια κοιλότητα βράχων που φτιάχνει με το οξύ ράμφος της, δίπλα στις όχθες ποταμών ή θάλασσας. Η τροφή τους άλλωστε είναι μικρά ψάρια ή υδρόβια έντομα.
Συχνά - πυκνά όμως, όταν φύσαγε δυνατός άνεμος, το κύμα παρέσυρε τ’ αυγά ή τους νεοσσούς και η Αλκυόνη δυστυχισμένη, έκλαιγε για το χαμό των μωρών της.
Όταν ο Δίας την είδε να κλαίει, την λυπήθηκε και διέταξε τον Ποσειδώνα και όλους τους ανέμους… «καθ’ ον χρόνον η Αλκυών επωάζει, να μην πνέουν άνεμοι κατά τας χειμερινάς τροπάς…» κατά τον Αριστοτέλη. Και ο Αιλιανός αναφέρει: «Κυούσης δε Αλκυόνος ίστανται τα πελάγη, ειρήνην δε και φιλίαν άγουσιν άνεμοι…».
Συμφιλιώνονται, λοιπόν, οι άνεμοι νε τη θάλασσα και η γαλήνη βοηθά στην επώαση των αυγών. Έτσι, μέσα στο καταχείμωνο χαιρόμαστε λίγες ανοιξιάτικες μέρες για χάρη της Αλκυόνης και των μώρων της.
Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, στις βραχώδης ακτές του Φοίνικα, από τη μικρή παραλία Σουσούνι, μέχρι το Φάρο, ομάδες Αλκυόνες πετάνε με μεγάλη ταχύτητα σε ευθεία γραμμή χαμηλά και παράλληλα με την επιφάνεια του ήρεμου νερού. Είναι μικρά πουλιά με έντονα και αστραφτερά χρώματα. Συνήθως η ράχη τους είναι μπλε ή πράσινο χρώμα, με χρυσοκίτρινο ή πορτοκαλί το χρώμα της κοιλίας. Έχουν μακρύ και αιχμηρό ράμφος και κοντά πόδια.
Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, τη Αλκυόνη την ονομάζουν ψαροπούλι ή μπιρμπίνη της θάλασσας, βασιλοπούλι και θαλασσοπούλι.
Κατά τη λαϊκή παράδοση, όπως έχουν μελετήσει οι λαογράφοι, η Αλκυόνη έχει πολλές θαυμαστές ιδιότητες. Θεωρείται το σύμβολο της γαλήνης του κατευνασμού και της προστασίας.
Οι χωρικοί πιστεύουν ότι απομακρύνει τον κεραυνό, σταματάει τη θαλασσοταραχή, φέρνει ευημερία και γαλήνη στην οικογένεια και προφυλάσσει λέει από…τον σκώρο! Περίεργο…
Η Αλκυόνη είναι άγριο πουλί και δεν εξημερώνεται.
Συνήθως ζουν κατά ζεύγη και οι ειδικοί λένε ότι είναι μοναδική η συζυγική πίστη και η αφοσίωση στο έτερόν τους ήμισυ.
Όλες αυτές τις μέρες που πέρασαν ζήσαμε την απόλυτη γαλήνη στη θάλασσα που θύμιζε καλοκαίρι. Καθόλου αέρας, ούτε κύμα. Ο Αίολος αναπαυόταν, πιστός στην εντολή του Δία. Όλα αυτά τα πρωινά πήγαινα κοντά στην ακτή, εκεί μετά το Σουσούνι κι έβλεπα τις Αλκυόνες να πετούν με μεγάλη ταχύτητα σ’ ένα συνεχές πήγαιν’ έλα. Άλλες έφεραν με το ράμφος τους μικρά ψαράκια, άλλες μετέφεραν φύκια ή θαλασσινά χόρτα για να προστατέψουν τα αυγά τους μέσα στις φωλιές.
Κράτησα κυάλια για να δω καλύτερα αυτά που μετέφεραν.
Φέτος, μάλιστα, ο Ποσειδώνας και ο Αίολος έδειξαν την καλύτερη συμπεριφορά. Ευτυχισμένες οι Αλκυόνες. Κι εμείς απολαύσαμε ωραίες γαλήνιες εικόνες.
Υ.Γ.: Το ίδιο άρθρο είχε γραφτεί στις 20 Ιανουαρίου 2009, αλλά μου ζήτησαν να το ξαναγράψω για να μαθαίνουν τα παιδιά ελληνική μυθολογία.
