Γράφει ο
Τάκης Κυριτσόπουλος
Ήταν Νοέμβρης του 1959, ημέρα Πέμπτη, όταν εκείνο το πρωινό ο γυμνασιάρχης μας, Μάρκος Πελοποννήσιος, μας συγκέντρωσε στο σταυρότυπο χώρο της προσευχής για να ακούσουμε την ομιλία του Γενικού Επιθεωρητή, ο οποίος την προηγούμενη μέρα είχε επισκεφτεί το νησί μας. Δε θυμάμαι πολλά πράγματα από την ομιλία εκείνη, όμως μια φράση της παρέμεινε ανεξίτηλα χαραγμένη στη μνήμη μου: «Κάθε νέος στα καθήκοντά του επιθεωρητής, παιδιά μου, οφείλει να κάνει αρχή από το ιστορικό Γυμνάσιο Αρρένων Σύρου».
Πέρασαν έκτοτε πολλές δεκαετίες και στις ημέρες τις σημερινές σεμνύνομαι να λέω ότι το συγκεκριμένο σχολείο υπήρξε διαχρονικά ένας τηλαυγής φάρος, που εξέπεμπε ήθος, γνώση και πνευματικότητα.
Το επίτευγμα το μεγάλο δεν είναι ότι αποφοιτούσαν απ’ αυτό άνδρες ευκλεείς, όπως ο Βενιζέλος, ο Ροΐδης, ο Σουρής ή ο Δημήτριος Βικέλας, αλλά πολίτες ανώνυμοι πλην καταξιωμένοι επιστήμονες, νομικοί, ιατροί, δημόσιοι λειτουργοί ανώτεροι κρατικοί υπάλληλοι αλλά και απλοί εργάτες της καθημερινότητας.
Εξάλλου, προσφερόταν το χρονικό εύρος δυο σχεδόν αιώνων όπως και η πολυσυλλεκτικότητα του τόπου για την ευδοκίμηση επιφανών ανθρώπων.
Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην προσφορά των καθηγητών, οι οποίοι παρά τις γλίσχρες απολαβές τους, παρά την έλλειψη προοπτικής για οικονομική και κοινωνική ανέλιξη, εντούτοις, στάθηκαν με την αισιοδοξία και την επιστημοσύνη τους αντάξιοι της αποστολής τους χωρίς μεμψιμοιρίες και μεταλαμπάδευσαν τις γνώσεις τους σ’ εμάς τους μαθητές οδηγώντας μας σε μελλοντικούς τελεσφόρους δρόμους.
Προσωπικά έχω να θυμάμαι χαμογελαστούς δασκάλους, προσηνείς και ευπροσήγορους, που πρόσφεραν απλόχερα το περίσσευμα της γνώσης και της ψυχής τους, που συγχρωτίζονταν στα διαλείμματα με τους μαθητές, αλλά και δύστροπους εκπαιδευτικούς με υπερβάλλουσα αυστηρότητα και αποστασιοποίηση από τον εκπαιδευόμενο.
Παρόλα αυτά και εκείνοι έπρατταν το διδακτικό τους χρέος σύμφωνα με τη δεοντολογία και τις αρχές τους.
Ξέχωρα έχω να θυμάμαι τον Αντώνιο Ρεφενέ, ο οποίος μας δίδαξε την παρρησία και την ανδροπρέπεια, τη μητρική παρουσία της Ευαγγελίας Αρβανίτου και την εποικοδομητική αυστηρότητα της, το χαρισματικό και τόσο σπάνιο, Ιωάννη Θωμόπουλο, του οποίου ενεοί παρακολουθούσαμε τις παραδόσεις και το μελίρρυτο γυμνασιάρχη Νικόλαο Χρυσό, που μας εισήγαγε στην παγκοσμιότητα της αρχαίας τραγωδίας. Θα περιγράψω και κάποια ευτράπελα – γεγονότα των γυμνασιακών μου χρόνων.
Εντός του γυμνασίου είχε διαμορφωθεί μια πλήρης αίθουσα χημείου από προσφορές διαφόρων βιομηχάνων της πόλης, εξοπλισμένης με όλα τα σύγχρονα εργαστηριακά βοηθήματα και όλα τα χημικά στοιχεία σε υγρή, κατάσταση εντός φιαλιδίων και δοκιμαστικών σωλήνων.
Ο προφέσορ της χημείας με ποδήρη γαλάζια ρόμπα εργασίας και υπεροπτικό ύφος… πέντε Λαβουαζιέ θα μας έκανε εκείνη τη μέρα επίδειξη πρόσμειξης δυο ανομοιογενών χημικών υγρών του προπανίου και του χρωμίου, τα οποία είχε τοποθετήσει σε προθερμαντήρες. Η μεγάλη στιγμή έφτασε κάποτε και όλοι μας με κομμένη ανάσα περιμέναμε το αποτέλεσμα, που θα άνοιγε νέους δρόμους στην ανόργανη χημεία!
Ξάφνου, ακούστηκε ένας εκκωφαντικός θόρυβος και μια ερυθροκίτρινη υπερκόσμια λάμψη καταύγασε την αίθουσα και τους πέριξ χώρους.
Φιαλίδια εκσφενδονίστηκαν στον αέρα, θήκες και κασετίνες που περιείχαν ξηράς μορφής χημικά στοιχεία τινάχτηκαν στο ταβάνι και ο ανθρώπινος σκελετός που κοσμούσε το εργαστήριο σκορπίστηκε στα εξ ων συνετέθη!
……………………………………………………………………………………….
Στους διαγωνισμούς οι…αδιάβαστοι μαθητές συνήθιζαν να περνούν μπροστά από τις εκκλησίες της πόλης και με το χαρτζιλίκι τους ν’ ανάβουν ένα κεράκι στον άγιο με την ελπίδα ότι ως ανταμοιβή για το ξόδιασμά τους θα λάμβαναν επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος και θα διέπρεπαν στο διαγώνισμα καίτοι απροετοίμαστοι!
Με αγέρωχο βηματισμό και ευφρόσυνη διάθεση ανηφόριζε ο γυμνασιάρχης τα σκαλοπάτια, που οδηγούσαν στο γυμνάσιο. Οι μαθητές της πέμπτης θα έγραφαν το μάθημα της φυσικής και είχε φροντίσει τα θέματα να είναι βατά προκειμένου ν’ αποφύγει τους ανεξεταστέους το Σεπτέμβρη.
Στην είσοδο του γυμνασίου είχε συγκεντρωθεί μια μεγάλη ομάδα μαθητών, που συζητούσαν μεγαλοφώνως.
Με την εμφάνιση του γυμνασιάρχη όλοι τους αλαφιάστηκαν και ανασήκωσαν λίγο τα μαύρα πηλίκια με την κουκουβάγια προς χαιρετισμό.
Όμως εντελώς απρόσμενα σκόρπισαν στον αέρα μικροσκοπικά χαρτάκια.
Τι είχε συμβεί; Ένας από τους μαθητές είχε γεμίσει το μέσα μέρος του καπέλου του…με σκονάκια αντιγραφής!
Τα υπόλοιπα, που επακολούθησαν, ανάγονται στη φαντασία ενός εκάστου!
Αθήνα 14-11-13
