Τις διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες στον τομέα της κτηνοτροφίας και τον τρόπο με τον οποίο θα βελτιωθεί η παραγωγή, καλείται να αντιμετωπίσει η Αμοργός και με αυτό το γνώμονα ενέκρινε ένα σχέδιο ορθολογικής διαχείρισης προβατοτροφίας, που θα περιλαμβάνει την αναβάθμιση βοσκοτόπων, τη βελτίωση του παραγωγικού συστήματος, καθώς και γενετική περιγραφή του αυτόχθονου πληθυσμού προβάτων.
Λ. Καραΐσκος: "Έχουμε μεγάλο και ποιοτικό ζωικό κεφάλαιο αλλά χρειαζόμαστε μία οργάνωση"
Ο δήμαρχος Αμοργού, Λευτέρης Καραΐσκος, μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για τους λόγους που έκριναν απαραίτητη τη δημιουργία ενός τέτοιου σχεδίου, τονίζοντας, ότι, "στο νησί μας έχουμε μεγάλο ζωικό κεφάλαιο και μεγάλης ποιοτικής αξίας, αλλά χρειαζόμαστε μία οργάνωση στο κομμάτι αυτό προκειμένου και η παραγωγή να αυξηθεί, τα εισοδήματα των κτηνοτρόφων να αυξηθούν αλλά και να ενισχυθεί και η τοπική γαστρονομία. Υπάρχουν δύο εξαιρετικά προϊόντα στο νησί μας, το ένα είναι το κατσικάκι το αμοργιανό και το άλλο, όλα τα γαλακτοκομικά προϊόντα μας. Θέλουμε να επενδύσουμε και στα δύο αυτά προϊόντα. Έχουμε ένα από τα καλύτερα σφαγεία στις Κυκλάδες και σε λίγο καιρό θα δημιουργηθεί και δεύτερο."
Να υπάρξει συνεργασία μεταξύ των κτηνοτρόφων
Την ίδια στιγμή, ο κ. Καραΐσκος, μίλησε και για τους ίδιους τους κτηνοτρόφους και πως θα βελτιωθεί η παραγωγή τους αλλά και ο κλάδος τους, λέγοντας, ότι, "ο στόχος μας είναι να βοηθήσουμε του κτηνοτρόφους μας να οργανωθούν καλύτερα, να μειώσουν τα λειτουργικά τους έξοδα, να περιορίσουν τον αριθμό των ζώων και να πηγαίνουν για βοσκή σε περιοχές που δεν θα δημιουργούν πρόβλημα. Θα πρέπει να ακολουθήσουν τις συμβουλές των μελετητών για να κάνουν τα βοσκοτόπια τους, να είναι πιο αποτελεσματικά ενώ παράλληλα θα πρέπει να ασχοληθούν και με την τυποποίηση των προϊόντων τους και να βοηθήσουν την τοπική αγορά, την τοπική γαστρονομία και τις Κυκλάδες γενικότερα. Για μένα χρειάζεται η συνεργασία των κτηνοτρόφων, γιατί αυτό είναι ένα πρόβλημα στο νησί μας, καθώς υπάρχει εξαιρετικό προϊόν αλλά δεν υπάρχει καλή συνεργασία μεταξύ τους."
Κατά την εισήγησή του στο Δημοτικό Συμβούλιο και πριν την έγκριση του σχεδίου, ο κ. Καραΐσκος, παρουσίασε την πρόταση επί του θέματος που δημιούργησε η επιστημονική ομάδα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, που παρουσιάζεται αναλυτικά στη συνέχεια.
Η μορφολογία του τόπου και η κτηνοτροφία
Η Αμοργός είναι το ανατολικότερο και 7ο σε έκταση νησί του Νομού Κυκλάδων. Έχει συνολική έκταση 121 km2 με μήκος ακτών 112 km και πληθυσμό 1940 κατοίκους (απογραφή 2011). Λόγω ορεινής γεωμορφολογίας, η φυτική παραγωγή είναι περιορισμένη ενώ η ζωική παραγωγή περιλαμβάνει την αιγοπροβατοτροφία, τα βοοειδή και τη μελισσοκομία. Στο νησί καταγράφονται 144 εκμεταλλεύσεις και σύμφωνα με τα στοιχεία της Περιφέρειας Ν.Α. εκτρέφονται συνολικά 9250 πρόβατα και 3662 αίγες. Οι κτηνοτροφικές μονάδες κατά κανόνα δεν διαθέτουν άδεια λειτουργίας και στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για πρόχειρες εγκαταστάσεις χωρίς την ύπαρξη σύγχρονου εξοπλισμού (π.χ. αμελκτικών συγκροτημάτων). Το νησί διαθέτει σύγχρονο σφαγείο, ωστόσο, δεν υπάρχουν σύγχρονα τυροκομεία και η τυροκόμηση του παραγόμενου γάλακτος γίνεται με τον παραδοσιακό τρόπο με στοιχειώδη μέσα εντός των εκμεταλλεύσεων.
Πως γίνεται η παραγωγή στο νησί
Στο νησί παράγονται προϊόντα υψηλής ποιότητας, αλλά δεν πληρούν τις επίσημες προδιαγραφές διακίνησης των γαλακτοκομικών προϊόντων. Υπό συνθήκες περιορισμένης έκτασης και υποβαθμισμένων βοσκοτόπων, η διατήρηση ενός δυσανάλογα μεγάλου ζωικού κεφαλαίου στο νησί έχει αρνητικές επιπτώσεις τόσο στο περιβάλλον όσο και στην οικονομικότητα των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων λόγω της υψηλής εξάρτησης από εισαγόμενες ζωοτροφές. Πράγματι, η κάλυψη αναγκών σε ζωοτροφές γίνεται κυρίως με εισαγωγή ενώ οι ιδιοπαραγόμενες ζωοτροφές βρίσκονται σε μικρές ποσότητες και δεν αρκούν για να καλύψουν τις υπάρχουσες ανάγκες. Επιπλέον, η παρουσία ενός σημαντικού αριθμού ανεπιτήρητων ζώων επιτείνει την εξάρτηση από τις εισαγόμενες ζωοτροφές και υποβαθμίζει περαιτέρω το περιβάλλον.
Όπως σε άλλες περιοχές της χώρας, η πλειονότητα των κτηνοτρόφων του νησιού αναμένεται να παρουσιάζει σημαντικό έλλειμμα γνώσεων στα περισσότερα θεματικά αντικείμενα της κύριας δραστηριότητάς τους. Το έλλειμμα αυτό μπορεί να καλυφθεί μέσω κατάλληλων εκπαιδευτικών στρατηγικών και προγραμμάτων τα οποία έχουν αναγνωρισμένη σημασία και συμβολή στη διάδοση νέων ιδεών/πρακτικών στο συγκεκριμένο παραγωγικό κλάδο. Ενα άλλο χαρακτηριστικό των κτηνοτρόφων είναι η έλλειψη πνεύματος συνεργασίας και ομαδικότητας με αποτέλεσμα οι παραγωγοί να αναγκάζονται να πληρώνουν υψηλότερες τιμές για τις ζωοτροφές σε σύγκριση με άλλα νησιά και να "απολαμβάνουν" χαμηλότερες τιμές για τα παραγόμενα προϊόντα (τυρί και αμνοερίφια).
Το βασικό πλαίσιο του σχεδίου
Η παρούσα πρόταση ξεκινά από την ανάγκη διαφοροποίησης της νησιωτικής κτηνοτροφίας σε σχέση με τα εντατικά συστήματα της ηπειρωτικής Ελλάδας, την ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του παραγωγικού μοντέλου και των προϊόντων αυτών, την εξασφάλιση ικανοποιητικού εισοδήματος στους κτηνοτρόφους, την προστασία του περιβάλλοντος καθώς και τη διάσωση του γενετικού πλούτου της Χώρας μας. Το ΓΠΑ έχει διεξάγει έρευνα προς την κατεύθυνση αυτή η οποία έχει αποφέρει ήδη καρπούς, διαπιστώνοντας σημαντικές δυνατότητες σε ότι αφορά την αναβάθμιση των βοσκήσιμων εκτάσεων στις νησιωτικές περιοχές και στη γενετική διαφοροποίηση των προβάτων της ηπειρωτικής έναντι αυτών της νησιωτικής χώρας, τη γενετική περιγραφή πληθυσμών/φυλών προβάτων της ορεινής Πελοποννήσου, της Σκύρου, του Αγρινίου και της Ήπείρου ακόμη δε και τη διάκριση γεωγραφικά γειτονικών νησιωτικών πληθυσμών προβάτων, όπως αυτών των νήσων Λέσβου και Λήμνου.
Σκοπός της πρότασης
Με βάση τους ανωτέρω προβληματισμούς, η παρούσα πρόταση αποσκοπεί στην αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας των βοσκοτόπων της Αμοργού και στην εκπόνηση προτάσεων διαχείρισης και βελτίωσής τους, στην αξιολόγηση του αιγοπροβατοτροφικού ζωικού κεφαλαίου που διατηρείται στο νησί, στην εκπόνηση ενός σχεδίου ορθολογικής διαχείρισης του αιγοπροβατοτροφικού κεφαλαίου με ρύθμιση του αριθμού των εκτρεφόμενων ζώων σε τέτοιο επίπεδο ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων και η προστασία του περιβάλλοντος και τέλος στην κατάρτιση των προβατοτρόφων με στόχο την αναβάθμιση του επιπέδου γνώσεων/ικανοτήτων τους στο χώρο ενασχόλησής τους και στην γενετική περιγραφή των εκτρεφόμενων προβάτων της νήσου.
Δράσεις που απαιτούνται
Κάποιες από τις δράσεις που απαιτούνται για να υλοποιηθεί η πρόταση είναι, η,
• Μελέτη βοσκήσιμων εκτάσεων, ορισμός ζωνών βόσκησης και προτάσεις διαχείρισης βοσκοτόπων
• Εκπόνηση βασικού προγράμματος ελέγχου αποδόσεων με σκοπό την απομάκρυνση των ελάχιστα/λιγότερο παραγωγικών εκτρεφόμενων ζώων εντός του συστήματος διαχείρισης.
• Κατάρτιση προβατοτρόφων σε θέματα διατροφής, διαχείρισης βοσκοτόπων, ζωοτεχνικής και γενετικής διαχείρισης, παραγωγής βιολογικών προϊόντων υψηλής ποιότητας κ.λ.π.
• Εκτίμηση δυνατοτήτων και ενημέρωση για τις απαιτήσεις δημιουργίας οικοτεχνικού τυροκομείου στο πλαίσιο της Δράσης του ΥΠΑΑΤ για την παραγωγή και διάθεση τροφίμων οικοτεχνικής παρασκευής.
• Δειγματοληπτική γενετική περιγραφή προβάτων της νήσου μέσω σύγχρονων γνωμικών τεχνολογιών/αναλύσεων.
Αναμενόμενα οφέλη από την πρόταση
Τα οφέλη αναμένονται να είναι πολλά, με κάποια από τα σημαντικότερα να είναι, η,
• Μείωση ζωικού κεφαλαίου με παράλληλη επίτευξη υψηλότερης αποδοτικότητας. Η μείωση αυτή συνεπάγεται μικρότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση, λιγότερες ανάγκες βόσκησης, σταβλικές εγκαταστάσεις, κόστος διατροφής και φροντίδας υπό καθεστώς έλλειψης βοσκοτόπων υψηλής αποδοτικότητας και ζωνών βόσκησης.
• Αύξηση εισοδήματος των κτηνοτρόφων μέσω της: α) απομάκρυνσης των μη παραγωγικών ζώων, β) ορθολογικότερης διαχείρισης των εκμεταλλεύσεων, y) επίτευξης δικαιότερης τιμολόγησης ποιοτικών (και πιθανόν βιολογικών) προϊόντων.
• Βελτίωση της ποιότητας και της ασφάλειας των παραγόμενων γαλακτοκομικών προϊόντων και κρέατος.
• Καλύτερη διαχείριση και αντιμετώπιση κινδύνων (πχ. εισαγωγές ζώων, ασθενειών, ζωονανθρωπονόσων κλπ) μέσω ενιαίας στρατηγικής αντιμετώπισης.
