Μαθήματα επιχειρηματικότητας και ανθρωπιάς παρέδωσε από τη σκηνή του Θεάτρου Απόλλων στη Σύρο, η νόμιμη εκπρόσωπος της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης “Myrtillo”, Γεωργία Βαμβουνάκη – Raffan, ιδιοκτήτρια της πρώτης επιχείρησης στην Ελλάδα που προσφέρει εργασία σε άτομα με αναπηρία.
Το Μύρτιλλο Cafe στην πλατεία 28ης Οκτωβρίου, στο Νέο Ηράκλειο, ξεκίνησε τη λειτουργία του πριν από 18 μήνες, με στόχο να δώσει τη δυνατότητα σε άτομα με διαφορετικότητα να μπουν δυναμικά στην πραγματική ζωή και στην παραγωγική εργασία.
Στο πλαίσιο του πρώτου TEDx του Πανεπιστημίου Αιγαίου, η κ. Βαμβουνάκη, μητέρα παιδιού με μαθησιακές δυσκολίες και αδερφή της συγγραφέως Μάρως Βαμβουνάκη, αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία της να δημιουργήσει στην Αθήνα το “καφέ των εκλεκτών ψυχών”, που αποτελεί έναν αξιοπρεπή χώρο εργασίας και εκπαίδευσης, έναν χώρο Λόγου και Τέχνης.
Ποιος ενέπνευσε το Μύρτιλλο;
Η ίδια εξήγησε, ότι “το Μύρτιλλο δεν ξεκίνησε ως μία ιδέα κάποιου οραματιστή. Υπήρχε κάπου στην “Αθήνα του Βορρά”, όπως αποκαλούν το Εδιμβούργο, όπου κάποιοι από μας το ανακάλυψαν, το θαύμασαν και εξέφρασαν την επιθυμία να το επανασχεδιάσουν στην Αθήνα του Νότου, τη δική μας Αθήνα. Εκεί είχαμε τη χαρά να δούμε ένα χώρο που έσφυζε από ζωή. Μυρωδιές ζεστού ψωμιού, τοματόσουπα, σκωτσέζικα scones με σταφίδα ή τυρί και γύρω γύρω παιδιά από αυτά που αποκαλούμε ευπαθή, με το άδολο βαθύ βλέμμα να σερβίρουν τα τραπέζια, να μαγειρεύουν στην κουζίνα, να παρασκευάζουν, να κρατούν το χώρο ευπρεπή. Τώρα εδώ και δύο χρόνια, στην Αθήνα, παρόμοιοι 18χρονοι και άνω, παιδιά με κώφωση, με σύνδρομο Aspenger και κινητικές αναπηρίες λειτουργούν το Μύρτιλλο cafe, το δικό τους καφέ”.
Ποιος έδωσε πνοή ζωής στην ιδέα που μας ήρθε από το Βορρά;
“Η Ομηρική Οδύσσεια, δηλαδή, τα περί ανθρώπου κριτήρια ενός θεμελιώδους έργου τέχνης που μας βοηθούν να δούμε μέσα μας το χαραγμένο αρχέτυπο του Οδυσσέα”. Όπως τόνισε, ο Οδυσσέας είναι ο άνθρωπος που επιβεβαιώνει τη βαθιά λαχτάρα όλων μας για τον παράδεισο που αφήσαμε πίσω, αλλά που θα ξαναβρούμε μόνο αν κοιτάζουμε μπροστά. Ο άνθρωπος που μας έμαθε ότι την Ιθάκη την κερδίζεις, συνεχώς δημιουργώντας την, επανασχεδιάζοντάς την. Η Όλγα, η Αιμιλία, ο Γιώργος, ο Άρης, ο Νίκος, Κώστας, η Νάνσυ, ο Διαμιανός, ο Δημήτρης, ο Κωνσταντίνος, η Βάσω, ο Δήμος, η Ρία, ο Μιχάλης, ο Αλέξης, η Βασιλική και τα άλλα 20 άτομα που εκπαιδεύονται είναι designers της προσωπικής τους ζωής. Ο καθένας τους, ένας μικρός Οδυσσέας. Γιατί κι αυτοί, όπως εκείνος, κουβαλούν την “πληγή του πάσχειν”, που αποτελεί την κοινή βάση της ανθρώπινης ύπαρξης. Ασχέτως νοητικών ή φυσικών αναπηριών, η επιθυμία τους για ζωή φαντάζει πιο γνήσια σε σχέση με την επιθυμία των άλλων, των φυσιολογικών, που συχνά συγχέουν πραγματικότητα και φαντασιώσεις, αναστρέφοντας τις πραγματικές ροπές της ψυχής.
Τι τους προσφέρει η διδασκαλία της Οδύσσειας;
Διδασκόμενοι τους τρόπους του Οδυσσέα, οι εργαζόμενοι μαθαίνουν την αξία του αυτοελέγχου, της προνοητικότητας, της ευρηματικότητας, της οξυδέρκειας και άλλες συναισθηματικές αξίες, όπως η καρτερία, η ενσυναίσθηση, η έγνοια για τον άλλον και η ευθύνη απέναντι στους συντρόφους. “Σας διαβεβαιώ ότι διαθέτουν ένα μεγάλο αποθεματικό δυνάμεων και ικανοτήτων” ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας: “είναι η άλλη ευφυΐα. Στους κωφούς αναπτύσσεται μία ψυχική ευφυΐα, η οποία σε οδηγεί σε μία καταπληκτική ικανότητα επικοινωνίας. Στα άτομα με σύνδρομο Aspenger δουλεύει έντονα ο οπτικός λόγος, που σημαίνει ότι είναι τρομερά παρατηρητικοί, έχουν μνήμες και εμμονές, τις οποίες μεταφέρουν σε ένα δημιουργικό πλαίσιο ζωής ώστε να αποδίδουν”. Στο “Μύρτιλλο Cafe” εργάζονται συνολικά 11 άτομα, εκ των οποία τα 9 είναι ευπαθή, ενώ άλλοι 19 εκπαιδευόμενοι, ετοιμάζονται για την είσοδό τους στην αγορά εργασίας. Στους 18 μήνες λειτουργίας αυτού του Πολυχώρου έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 70 εκδηλώσεις, βραδιές μουσικής, εκθέσεις, βιβλιοπαρουσιάσεις, αφηγήσεις παραμυθιών, σεμινάρια, συζητήσεις. “Είναι και θέμα βιωσιμότητας, γιατί ξεκινήσαμε με 0 κεφάλαιο, χωρίς να ζητήσουμε τίποτα κυρίως από το “Big Brother” το κράτος”, κατέστησε γνωστό η κ. Βαμβουνάκη. Ο επισκέπτης καλείται να συμμετάσχει και στις καθημερινές εκπαιδεύσεις, είτε παρακολουθώντας διακριτικά τις ασκήσεις μουσικοθεραπείας και ψυχοθεραπείας, είτε λέγοντας τη γνώμη του, είτε συμμετέχοντας με τις γνώσεις του στο παρασκευαστήριο. “Έτσι λοιπόν διαδραστικά, με τέχνη και με τρόπο, εκλεπτύνονται οι ψυχές των εργαζομένων αλλά και των επισκεπτών που βαθμηδόν ανεβαίνουν τα σκαλοπάτια της ανοχής, της αποδοχής, του ενδιαφέροντος και της συμμετοχής ώστε να μπορούν να μετακινηθούν από τον μικρόκοσμό τους στον κόσμο των άλλων, τον τόσο διαφορετικό και ταυτόχρονα τόσο οικείο”.
Γιατί επελέγη ένα καφενείο για να γίνει σχολείο;
Σύμφωνα με με την ιδιοκτήτρια του Μύρτιλλου, “οι Έλληνες έχουμε το “καφετεριάζεσθαι” στο αίμα μας. Τρελαινόμαστε για συνομιλία σε δημόσιο χώρο. Γεννημένοι αφηγητές πρέπει όλα να τα επικοινωνούμε. Και να που βλέπουμε άτομα, να αποζητούν να δουλέψουν όχι εντός των τειχών σε ιδρυματικές ανούσιες απασχολήσεις, αλλά σε χώρες κοινωνικής αλληλεπίσρασης. Να επιθυμούν διακαώς αυτό το άνοιγμα στον κόσμο, αφήνοντας την ασφαλή κρυψώνα τους, τους πανικούς τους για να αναλάβουν μία αυτοπραγμάτωση. Την ευθύνη της υπέρβασης των αναπηριών τους με πράξη. Γιατί το καφέ τους προκαλεί, καθώς τους δίνει μια εικόνα συνεχούς αλλαγής. Άλλο να δουλεύεις σε ένα γραφείο και να μη βλέπεις παρά μόνο τον αντιπαθητικό συνάδελφό σου όλη μέρα κι άλλο να δουλεύεις κάπου, που η εικόνα αλλάζει συνεχώς”. Ωστόσο, σημείωσε ότι ένας ακόμη λόγος για τη δημιουργία ενός τέτοιου καφέ-σχολείου ήταν “η ανυπαρξία της παιδείας στη χώρας μας”, τόσο των ειδικών, όσο και των γενικών σχολείων. “Βγαίνουμε μισερωμένοι από ένα σύστημα που όλα αρχίζουν και τελειώνουν μέσα σε τέσσερις τοίχους, μέσα σε λευκά κελιά, με γκουγκλαρισμένες τις γνώσεις και κλισέ απαντήσεις. Ως πότε θα μένουμε αμετακίνητοι σε μια παιδοκτόνο παιδεία, παραφουσκωμένη με λόγια που ανατρέφει τα παιδάκια με τα ξηρά παξιμαδάκια της κρατικής δίετας”;
Ποιος ο τελικός στόχος του Μύρτιλλου;
“Να γίνει αυτό που λένε οι τρεις λέξεις, οι οποίες ορίζουν το νομικό του πλαίσιο. Πρώτον κοινωνική, δεύτερον συνεταιριστική και τρίτον επιχείρηση. Κοινωνική που λέει “ναι” στον κοινό στόχο του κοινωνείν και όχι στην ιδιοτέλεια. Συνεταιριστική που λέει “ναι” στη συνεργασία και όχι στη μόνωση. Επιχείρηση που λέει “ναι” στην τόλμη του επιχειρείν, στα έργα των χειρών μας και “όχι” στη θολή αμορφία του ανούσιου και απραγματοποίητου. Δεν μας ενδιαφέρει εάν η επιχείρηση ξεκίνησε με μηδέν κεφάλαιο και αν συνεχίζει με μηδέν, γιατί επενδύει στους ανθρώπους και όχι στα χρήματα. Στόχος μας είναι η επιχείρηση να απλωθεί κι άλλο, να γίνει μία κοινωνική αλυσίδα από Μύρτιλλα και να βρίσκεται στην αυτόνομη διαχείριση των εργαζομένων, των οποίων τελικά η μόνη ευπάθεια θα είναι το πάθος για πραγματική ζωή”.
