Η Τήνος δεν είναι μόνο το φως, τα περιστέρια και τα ξερολιθικά τοπία της. Είναι οι γραμμές των λόφων, οι καμπύλες των κυκλαδίτικων μονοπατιών, οι πέτρες που αφηγούνται ιστορίες αιώνων.
Αυτήν ακριβώς τη ζωντανή γεωγραφία επιχειρεί να μεταφέρει στον πηλό το τριήμερο εργαστήριο κεραμικής ενηλίκων με τίτλο "Το Τηνιακό Τοπίο", που διοργανώνει το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, με εισηγήτρια την κεραμίστρια Κατερίνα Λατούφη.
Πρόκειται για μια δράση που συνδυάζει τεχνική γνώση και βιωματική εμπειρία, προσκαλώντας τους συμμετέχοντες να "διαβάσουν" το νησί με τα χέρια τους και να το αποτυπώσουν σε κεραμικές επιφάνειες.
Κ. Λατούφη: "Ο πηλός είναι χώμα, ένα φιλικό υλικό, πολύ κοντά σαν αίσθηση στον άνθρωπο"
Η κεραμίστρια Κατερίνα Λατούφη μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για το τριήμερο εργαστήριο "Το Τηνιακό Τοπίο", τη δυναμική της τεχνικής sgraffito και τη βαθιά σύνδεση της κεραμικής δημιουργίας με το φως, τη γραμμή και τις υφές της Τήνου.
Στο εργαστήριο "Το Τηνιακό Τοπίο" χρησιμοποιείτε την τεχνική sgraffito ως βασικό εκφραστικό εργαλείο. Τι είναι αυτό που σας ελκύει προσωπικά σε αυτή τη μέθοδο και πώς τη συνδέετε με το φως και τις υφές της Τήνου;
"Ως τεχνική sgraffito αναφερόμαστε στην τεχνική της χαρακτικής πάνω στον πηλό. Είναι ένας τρόπος να "ζωγραφίσει" κανείς πάνω στον πηλό, χαράζοντας, σκαλίζοντας και αποκαλύπτοντας την επιφάνεια του σώματος του πηλού, δημιουργώντας διχρωμία. Με ελκύει η τεχνική αυτή καθώς βασίζεται στην αυθόρμητη χάραξη ενός σχεδίου και σε υφές που αποκαλύπτονται σχεδόν τυχαία. Καθώς δεν υπάρχει "γυρισμός", δηλαδή άπαξ και γίνει η χάραξη δεν επιδέχεται διόρθωση, είναι ένας πιο ελεύθερος τρόπος να διακοσμήσεις ένα κεραμικό αντικείμενο. Χαράσσοντας τον πηλό δημιουργείται μια ανάγλυφη επιφάνεια, με σκιές, και υφές που θυμίζουν σκαλιστές πέτρες. Θα προσπαθήσουμε να τις αποτυπώσουμε με την τεχνική sgraffito το φώς και τις γήινες υφές του τοπίου της Τήνου".
Πώς μπορεί ένας ενήλικας χωρίς προηγούμενη εμπειρία στην κεραμική να προσεγγίσει δημιουργικά τον πηλό και να μετατρέψει την παρατήρηση του τοπίου σε προσωπικό καλλιτεχνικό έργο;
"Ο πηλός είναι χώμα, ένα φιλικό υλικό, πολύ κοντά σαν αίσθηση στον άνθρωπο. Η πλαστικότητα του βοηθάει ακόμα και άτομα χωρίς προηγούμενη εμπειρία να δημιουργήσουν κάτι με τα χέρια τους, αφήνοντας το "αποτύπωμα" τους πάνω σε ένα προσωπικό καλλιτεχνικό έργο. Με αφετηρία έναν ομαδικό διάλογο για το αρχιτεκτονικό τοπίο και τους συμβολισμούς που παρατηρεί κανείς στην Τήνο, οι συμμετέχοντες θα αποτυπώσουν αρχικά στο χαρτί μια δική τους παρατήρηση από το τοπίο, προχωρώντας στην συνέχεια στην χάραξη στον πηλό. Η τεχνική, όπως ανέφερα, αφορά περισσότερο την "τυχαία" χάραξη πάνω στον πηλό παρά την ικανότητα να μπορεί κάποιος να ζωγραφίσει, για αυτόν τον λόγο απευθύνεται και σε άτομα χωρίς ιδιαίτερες καλλιτεχνικές δεξιότητες".
Πιστεύετε ότι η κεραμική μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο επανασύνδεσης με τον τόπο και την τοπική ταυτότητα; Και αν ναι, με ποιον τρόπο το συγκεκριμένο εργαστήριο επιχειρεί να το πετύχει;
"Η κεραμική είναι μια τέχνη πολύ κοντά στον άνθρωπο και τον τόπο του. Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα ο πηλός αποτελεί βασικό υλικό κατασκευής χρηστικών αντικειμένων αλλά και μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης του ανθρώπου. Γύρω από κάθε οργανωμένη κοινωνία υπήρχαν εργαστήρια κεραμικής που την πλαισίωναν. Σαφώς αυτή είναι μια συνθήκη που έχει αλλάξει στην σύγχρονη εποχή. Με τους κύκλους εργαστηρίων κεραμικής στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, καταρχάς θέλουμε να προσφέρουμε ξανά στον κόσμο την επαφή με τον πηλό και την τέχνη της πηλοπλαστικής. Μέσα από σύγχρονες εφαρμογές, όπως επιχειρεί και το συγκεκριμένο εργαστήριο, θέλουμε να δοθεί η ευκαιρία να παρατηρήσουμε τον τόπο μας και να συνδεθούμε με αυτόν καλλιτεχνικά. Σκοπός είναι ο πηλός να αποτελέσει το μέσο με το οποίο θα εξελίξουν οι συμμετέχοντες την προσωπική τους έκφραση σε ένα συλλογικό αφήγημα για την τοπική ταυτότητα της Τήνου".
Η τεχνική sgraffito ως γέφυρα έκφρασης
Στην καρδιά του εργαστηρίου βρίσκεται η τεχνική sgraffito, μια παραδοσιακή αλλά ταυτόχρονα σύγχρονη μέθοδος διακόσμησης κεραμικών. Η διαδικασία βασίζεται στη χάραξη της επιφάνειας του πηλού και στην αποκάλυψη διαφορετικών στρώσεων χρώματος, δημιουργώντας σχέδια που γεννιούνται μέσα από τη γραμμή.
Η χάραξη είναι μια πράξη αποκάλυψης. Κάθε γρατζουνιά φέρνει στο φως ένα νέο επίπεδο, μια νέα απόχρωση, μια νέα αφήγηση. Στο συγκεκριμένο εργαστήριο, η μέθοδος αυτή γίνεται εργαλείο καλλιτεχνικής εξερεύνησης του τηνιακού τοπίου.
Οι συμμετέχοντες θα κληθούν να αποτυπώσουν τις αντιθέσεις του νησιού, το φως και τη σκιά, την αδρότητα της πέτρας και τη ρευστότητα της θάλασσας, τη γεωμετρία των ξερολιθιών και τις οργανικές καμπύλες της φύσης.
Από την παρατήρηση στη δημιουργία
Το εργαστήριο δεν περιορίζεται σε μια απλή επίδειξη τεχνικών. Αντιθέτως, λειτουργεί ως μια δημιουργική διαδρομή. Μέσα από την παρατήρηση του φυσικού και ανθρωπογενούς τοπίου της Τήνου, οι συμμετέχοντες θα αντλήσουν ερεθίσματα για τα έργα τους.
Το ιδιαίτερο ανάγλυφο του νησιού, οι παραδοσιακοί οικισμοί, οι ανεμόμυλοι, τα περιστέρια και τα πέτρινα τοιχία μετατρέπονται σε μοτίβα, υφές και γραμμές πάνω στον πηλό. Η διαδικασία αυτή ενισχύει τη σύνδεση με τον τόπο και ταυτόχρονα ανοίγει δρόμους για σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση. Η γραμμή γίνεται το βασικό μέσο αφήγησης. Μέσα από αυτήν, οι συμμετέχοντες θα εξερευνήσουν την ένταση, την κίνηση και τον ρυθμό που χαρακτηρίζουν το τοπίο της Τήνου.
Ένα εργαστήριο ανοιχτό σε όλους
Το τριήμερο εργαστήριο απευθύνεται σε ενήλικες που ενδιαφέρονται για την κεραμική τέχνη και τη σύγχρονη δημιουργία, ανεξαρτήτως προηγούμενης εμπειρίας. Η προσέγγιση είναι συμπεριληπτική και εκπαιδευτική, δίνοντας τη δυνατότητα τόσο σε αρχάριους όσο και σε πιο έμπειρους να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους.
Η παρουσία της Κατερίνας Λατούφη ως εισηγήτριας εξασφαλίζει μια ισορροπία ανάμεσα στη θεωρητική καθοδήγηση και την πρακτική εφαρμογή. Οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν βασικές αρχές της κεραμικής, θα πειραματιστούν με εργαλεία χάραξης και θα δημιουργήσουν προσωπικά έργα, που θα φέρουν το αποτύπωμα της δικής τους οπτικής.
Το εργαστήριο λειτουργεί επίσης ως πεδίο ανταλλαγής ιδεών. Η συλλογική δημιουργική διαδικασία ενισχύει τον διάλογο, τη συνεργασία και την έμπνευση.
Πληροφορίες και πρακτικά στοιχεία
Το εργαστήριο θα πραγματοποιηθεί σε τρεις συναντήσεις, στις 19 και 26 Φεβρουαρίου και στις 5 Μαρτίου 2026, από τις 18:00 έως τις 20:00. Ο χώρος διεξαγωγής είναι το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, ένας χώρος που έχει ταυτιστεί με πολιτιστικές και καλλιτεχνικές δράσεις υψηλού επιπέδου στο νησί.
Το κόστος συμμετοχής ανέρχεται στα 60 ευρώ για το σύνολο του τριημέρου, καθιστώντας το εργαστήριο προσιτό σε ένα ευρύ κοινό. Η δήλωση συμμετοχής είναι απαραίτητη και πραγματοποιείται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στο info@itip.gr. Οι θέσεις είναι περιορισμένες και θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.
