Η πρόταση αρχιτεκτονικής ανάδειξης των ταφικών μνημείων του Κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου, που εκπονήθηκε από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος του Υπουργείου Πολιτισμού, ολοκληρώθηκε, όπως γνωστοποιήθηκε χθες, σε συνέχεια ανακοίνωσης της αρμόδιας υπουργού, Λίνας Μενδώνη.
Πρόκειται για μία ουσιαστική ερευνητική δουλειά που έγινε και αποτυπώθηκαν τα ταφικά μνημεία, με σκοπό, κατόπιν ήπιων εργασιών και επεμβάσεων (αφού γίνουν μελέτες), να μπορέσουν αυτά να αναδειχθούν και μαζί με το αρχιτεκτονικό κάλλος τους, να κάνουν γνωστή και την ιστορία των ιδιοκτητών τους και των οικογενειών που πέρασαν από την Ερμούπολη.
Για το σχετικό πρόγραμμα, ο δήμαρχος Σύρου – Ερμούπολης, Αλέξης Αθανασίου επεσήμανε σε δηλώσεις του στην “Κοινή Γνώμη”, πως “όλο αυτό το διάστημα είχαμε επαφή με τον ομότιμο καθηγητή του ΕΜΠ, Παναγιώτη Τουρνικιώτη, ο οποίος πολλές φορές με την ομάδα του είχαν επισκεφθεί το Κοιμητήριο του Αγίου Γεωργίου”.
Σύμφωνα με όσα πρόσθεσε , “άμεσα, θα έρθουμε σε επαφή με το Υπουργείο Πολιτισμού, γιατί σκοπός μας είναι να δούμε πώς θα αξιοποιήσουμε τη συγκεκριμένη αρχιτεκτονική μελέτη, αλλά και πώς μπορούμε να εξασφαλίσουμε χρηματοδοτήσεις”.
Σημειώνεται πως, ο Δήμος Σύρου - Ερμούπολης κατάφερε και ολοκλήρωσε την αποκατάσταση των δύο πρώτων ταφικών μνημείων στο Κοιμητήριο του Αγίου Γεωργίου και συγκεκριμένα, των Γιαννίκογλου και Πρώιου, περί τα τέλη Δεκεμβρίου, ενώ διαθέτει έτοιμες μελέτες και εγκεκριμένες από το Υπουργείο Πολιτισμού για άλλα δύο.
Σε συνέχεια αυτής της προσπάθειας και με φόντο τις θετικές εξελίξεις που έφερε στο προσκήνιο το αρμόδιο Υπουργείο σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, γίνεται σαφές πως η ανάδειξη του συνόλου των ταφικών μνημείων, παραμένει επιτακτικά στο προσκήνιο.
Επιπλέον, εκτός των ανωτέρω, υπενθυμίζεται πως στο ΣΒΑΑ για τον Δήμο Σύρου - Ερμούπολης περιλαμβάνεται η πρόβλεψη για αρχιτεκτονική αποτύπωση και κατασκευή ψηφιακών 3D απεικονίσεων για κάθε ένα εξ αυτών των μαυσωλείων με ποσό ύψους 200.000 ευρώ. Ως εκ τούτου, χρήσιμο είναι η Δημοτική Αρχή να “τρέξει” για να κερδίσει τη συγκεκριμένη χρηματοδότηση.
H πρόταση ανάδειξης σε τρία επίπεδα
Αξίζει να υπογραμμιστεί εξ αρχής πως η αρχιτεκτονική πρόταση ανάδειξης του Κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου είναι συγκεκριμένη. Όπως επισημαίνεται από την πλευρά του Υπουργείου Πολιτισμού και βάσει του ερευνητικού έργου του ΕΜΠ, “ο χώρος εισόδου διαμορφώνεται ως υπαίθριος εκθεσιακός χώρος, όπου επανεντάσσονται ιστορικές επιτύμβιες πλάκες και λιθανάγλυφα. Οι τοίχοι λειτουργούν ως εκθεσιακές επιφάνειες και τοποθετούνται ενημερωτικές πινακίδες για την ιστορία και τη δομή του χώρου. Σχεδιάζεται διακριτικός αρχιτεκτονικός φωτισμός με στόχο την ανάδειξη των μνημείων και τη διατήρηση της ατμόσφαιρας μνήμης και περισυλλογής”.
Για να καταλήξουν σε αυτή την πρόταση, σημειώνεται πως στο πλαίσιο του προγράμματος πραγματοποιήθηκε “συστηματική διάγνωση των δομικών, αρχιτεκτονικών και καλλιτεχνικών προβλημάτων διατήρησης και η αξιολόγηση εφικτών επεμβάσεων αποκατάστασης και ανάδειξης. Τα προβλήματα καταγράφηκαν συνολικά, αλλά και για κάθε μνημείο χωριστά”. Σύμφωνα με αυτές τις καταγραφές, “στα μαυσωλεία διαπιστώνονται θραύσεις, ενώ στις επιτύμβιες πλάκες υπάρχουν νεότερες επεμβάσεις. Για την αντιμετώπισή τους προτείνεται ήπια συντήρηση έως και στοχευμένη αποκατάσταση, με σύγχρονες τεχνικές και συμβατά υλικά με τα αυθεντικά στοιχεία των μνημείων”.
Κεντρική στόχευση
Αξίζει να τονισθεί πως όλη η δουλειά του ΕΜΠ άρχισε από το 2023 και κεντρική στόχευση του προγράμματος “είναι η ήπια και διακριτική αναβάθμιση των κοιμητηρίων, η ανάδειξη της ιδιαίτερης ταυτότητας του χώρου τους, μέσω της αποκατάστασης της αναγνωσιμότητας της δομής τους και της ενίσχυσης της λειτουργικότητας τους για τον επισκέπτη, με απόλυτο σεβασμό στην ιστορική μνήμη και στην αρχιτεκτονική φυσιογνωμία τους”. Όπως υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού “η πρόταση ακολουθεί τις αρχές του “μνημειακού μινιμαλισμού”, όπου οι νέες κατασκευές δεν θα “ανταγωνίζονται” τα ιστορικά στοιχεία στη μορφολογία τους”.
Λίνα Μενδώνη: Μοναδικό δείγμα ταφικής γλυπτικής τέχνης
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη επί του θέματος δήλωσε, πως “το παλαιότερο τμήμα του κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου, έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο, καθώς αποτελεί μοναδικό δείγμα ταφικής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής τέχνης του 19ου αι. στον ελλαδικό χώρο, ενώ, παράλληλα, αποτυπώνει τις ιστορικές, κοινωνικές και πολιτιστικές δομές της Ερμούπολης, την περίοδο της οικονομικής ακμής της. Στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Υπουργείου Πολιτισμού και Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η επί τόπου έρευνα στο κοιμητήριο και στο αστικό περιβάλλον της Ερμούπολης επέτρεψε την πρωτογενή καταγραφή της παθολογίας των μνημείων και της υπάρχουσας κατάστασης, επί της οποίας στηρίζεται το στρατηγικό σχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού για την αποκατάσταση του κοιμητηρίου”.
Και εστιάζοντας στους άξονες αυτού του στρατηγικού σχεδίου, μίλησε για πέντε κατευθύνσεις:
1. Προστασία και συντήρηση των ταφικών μνημείων και του περιβάλλοντος χώρου τους, από δομοστατική, λειτουργική, πλαστική και αρχιτεκτονική άποψη, στο ευρύτερο πλαίσιο της ανάδειξής τους.
2. Επαναπροσδιορισμός του χαρακτηρισμού του κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου. Επέκταση της προστασίας και στα γειτονικά κοιμητήρια, το βρετανικό και το καθολικό της Παναγίας του Καρμήλου που ιδρύθηκε στα μέσα του 19ου αι, που είναι το μεγαλύτερο από τα έξι καθολικά κοιμητήρια της Σύρου περιλαμβάνοντας σημαντικά ταφικά μνημεία, με καλλιτεχνική και ιστορική αξία. Η συνύπαρξή του με το ορθόδοξο κοιμητήριο αναδεικνύει τη θρησκευτική πολυμορφία της Ερμούπολης.
3. Εκπόνηση μελετών για μεμονωμένα ταφικά μνημεία και σύνολα από την οπτική της ιστορίας της τέχνης, της αρχιτεκτονικής, της κοινωνικής, ιστορικής και πολιτιστικής διάστασης.
4. Ένταξη του κοιμητηρίου στον χάρτη της Ερμούπολης, ως πολιτιστικός προορισμός.
5. Ανάδειξη των σχέσεων του κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου με την πόλη, και ιδιαίτερα με την εκκλησία του Αγίου Νικολάου και τα Βαπόρια.
