Σε μια σημαντική πρωτοβουλία για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Αμοργού προχωράει η Δημοτική Αρχή, εγκρίνοντας τους όρους της Προγραμματικής Σύμβασης με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου για την αξιοποίηση του αρχειακού υλικού της Ιωαννιδείου Βιβλιοθήκης με τη χρήση αναδυόμενων τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας.
Η σχετική απόφαση ελήφθη ομόφωνα από τη Δημοτική Επιτροπή του Δήμου Αμοργού κατά την πρόσφατη συνεδρίαση, ανοίγοντας τον δρόμο για μια οργανωμένη και μακροπρόθεσμη συνεργασία με ακαδημαϊκή στήριξη και επιστημονική τεχνογνωσία.
Αξίζει να σημειωθεί πως η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό ενίσχυσης της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού και αξιοποίησης των τοπικών πολιτιστικών πόρων με σύγχρονους όρους.
Ν. Πρασίνου: "Η ψηφιακή ιστορία απαιτεί συγκεκριμένο πλαίσιο, κατεύθυνση και επιστημονική τεκμηρίωση"
Η φιλόλογος με ειδίκευση στις ψηφιακές ανθρωπιστικές σπουδές, Νεκταρία Πρασίνου, που μαζί με την Ειρήνη Γαβαλά έχουν τη διαχείριση της Ιωαννιδείου Βιβλιοθήκης, μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για τη σημασία της νέας συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και τη σύνδεση πολιτισμού και τουριστικής προβολής.
Την ίδια ώρα, αναφέρθηκε και στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ιωαννίδειος Βιβλιοθήκη στη διαμόρφωση μιας πιο σύγχρονης και εξωστρεφούς ταυτότητας για το νησί, ενώ τοποθετήθηκε για τις προοπτικές αξιοποίησης του αρχειακού υλικού ως εργαλείου πολιτιστικής και τουριστικής ανάπτυξης.
Ποια είναι η σημασία της συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου για τη στρατηγική του Δήμου Αμοργού και ειδικά για την Ιωαννίδειο Βιβλιοθήκη;
"Έχουμε ήδη αρχίσει συζητήσεις για συνεργασίες και προγράμματα, γιατί θέλουμε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου να λειτουργήσει υποστηρικτικά σε επιστημονικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, βρισκόμαστε σε επικοινωνία με το Τμήμα Πολιτιστικής Τεχνολογίας στη Μυτιλήνη, αλλά και με το Τμήμα Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων και Συστημάτων στη Σύρο. Η σύναψη του μνημονίου έγινε ακριβώς για να υπάρχει το θεσμικό πλαίσιο, ώστε στο μέλλον να μπορούμε να υλοποιήσουμε από κοινού έργα που αφορούν στον πολιτισμό και πιο διαδραστικούς τρόπους ανάδειξής του. Υπάρχουν ήδη κάποιες ιδέες και συζητήσεις, αλλά εφόσον δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημα, δεν μπορώ να πω κάτι πιο συγκεκριμένο αυτή τη στιγμή".
Με ποιον τρόπο η ψηφιακή αξιοποίηση του αρχειακού υλικού μπορεί να ενισχύσει την πολιτιστική ταυτότητα και την εξωστρέφεια της Αμοργού;
"Δεν μιλάμε μόνο για το αρχειακό υλικό με τη στενή έννοια. Η συζήτηση αφορά συνολικά το πολιτιστικό απόθεμα της Αμοργού, το οποίο σήμερα δεν είναι επαρκώς καταγεγραμμένο και προσβάσιμο. Μιλάμε για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά, για τις αρχαιότητες, για τις παραδόσεις, για πολλούς διαφορετικούς τομείς.
Το αρχειακό υλικό θα ξεκινήσει με μια μερική ψηφιοποίηση. Στη συνέχεια, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην ερμηνεία και την ανάδειξή του. Δεν πρόκειται να ανεβάσουμε άκριτα υλικό στο διαδίκτυο. Η ψηφιακή ιστορία απαιτεί συγκεκριμένο πλαίσιο, κατεύθυνση και επιστημονική τεκμηρίωση. Η ψηφιοποίηση δεν είναι αυτοσκοπός, είναι εργαλείο για ουσιαστική ανάδειξη".
Υπάρχει σχεδιασμός ώστε το εγχείρημα να συνδεθεί με εκπαιδευτικές δράσεις ή πολιτιστικά προγράμματα;
"Φυσικά. Αυτός είναι ο βασικός μας στόχος. Δεν θέλουμε απλώς να προσελκύσουμε ερευνητές μέσω του αρχειακού υλικού. Η γνώση δεν έχει νόημα να παραμένει μόνο σε ακαδημαϊκό επίπεδο. Θέλουμε να υπάρξει επικοινωνία, διάχυση και ουσιαστική αξιοποίηση.
Ήδη στη βιβλιοθήκη έχουν αρχίσει επισκέψεις σχολείων και σχεδιάζουμε εκπαιδευτικά προγράμματα. Τα παιδιά ανταποκρίνονται πολύ θετικά και αυτό μας ενθαρρύνει. Στόχος μας είναι η σύνδεση της βιβλιοθήκης με την τοπική κοινωνία και ιδιαίτερα με τη νέα γενιά".
Στόχος η ψηφιακή αξιοποίηση του αρχειακού πλούτου
Κεντρικός άξονας της συνεργασίας είναι η αξιοποίηση και ανάδειξη του αρχειακού υλικού της Βιβλιοθήκης Αμοργού μέσω σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων. Η χρήση νέων τεχνολογιών επιτρέπει την τεκμηρίωση, ψηφιοποίηση, οργάνωση και προβολή πολύτιμων ιστορικών τεκμηρίων, ενισχύοντας την προσβασιμότητα τόσο για την τοπική κοινωνία όσο και για ερευνητές, μαθητές και ενδιαφερόμενους εκτός νησιού.
Μέσα από την ψηφιακή καταγραφή και συστηματική αρχειοθέτηση, το υλικό της Ιωαννιδείου Βιβλιοθήκης μπορεί να αποκτήσει νέα δυναμική, να ενταχθεί σε ψηφιακές πλατφόρμες και να αποτελέσει αντικείμενο μελέτης και εκπαιδευτικών δράσεων.
Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου συμμετέχει στη συνεργασία μέσω του Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, το οποίο διαθέτει εξειδικευμένη εμπειρία σε ζητήματα πολιτιστικής τεκμηρίωσης, ψηφιακής αφήγησης και ανάπτυξης καινοτόμων εφαρμογών για την ανάδειξη πολιτιστικού περιεχομένου.
Δράσεις πέρα από την ψηφιοποίηση
Η συνεργασία δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην ψηφιακή αξιοποίηση του αρχειακού υλικού. Το Μνημόνιο προβλέπει την ανάπτυξη ερευνητικών έργων, τη διοργάνωση κοινών πρωτοβουλιών και την ενίσχυση της διασύνδεσης με πολιτιστικούς φορείς του Δήμου Αμοργού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα πρακτικής άσκησης φοιτητών και φοιτητριών του Πανεπιστημίου Αιγαίου στο νησί. Η παρουσία νέων επιστημόνων μπορεί να συμβάλει τόσο στην υλοποίηση των δράσεων όσο και στη δημιουργία ενός γόνιμου πεδίου ανταλλαγής γνώσης και εμπειριών μεταξύ της ακαδημαϊκής κοινότητας και της τοπικής κοινωνίας.
Παράλληλα, προβλέπεται η προβολή πολιτιστικού περιεχομένου μέσω σύγχρονων ψηφιακών μέσων, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει την εξωστρέφεια της Αμοργού και να αναδείξει τον πολιτιστικό της πλούτο σε ευρύτερο κοινό.
Πώς θα υλοποιείται η συνεργασία
Οι επιμέρους δράσεις θα εξειδικεύονται μέσω παραρτημάτων ή ειδικότερων συμφωνητικών, τα οποία θα εγκρίνονται από τα αρμόδια όργανα των δύο πλευρών. Σε αυτά θα καθορίζονται με σαφήνεια οι υποχρεώσεις, τα δικαιώματα, οι πόροι και οι δαπάνες κάθε επιμέρους έργου.
Για την εφαρμογή του Μνημονίου ορίζονται συντονιστές από κάθε πλευρά. Από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου Συντονίστρια είναι η επίκουρη καθηγήτρια, Αγγελική Χρυσάνθη, ενώ από τον Δήμο Αμοργού ο εντεταλμένος σύμβουλος Πολιτισμού, Περικλής Γρίσπος. Οι συντονιστές θα έχουν καθοριστικό ρόλο στην παρακολούθηση της προόδου και στον σχεδιασμό μελλοντικών δράσεων.
Οικονομικοί όροι και θεσμική σαφήνεια
Το Μνημόνιο προβλέπει ότι κάθε συμβαλλόμενο μέρος είναι υπεύθυνο για τις δαπάνες που πραγματοποιούνται από τα μέλη του, εκτός εάν υπάρξει διαφορετική πρόβλεψη σε ειδικότερη συμφωνία. Η χρηματοδότηση επιμέρους δράσεων θα καθορίζεται σε μεταγενέστερα παραρτήματα, κατόπιν συμφωνίας των δύο μερών.
Η πρόβλεψη ότι καμία πλευρά δεν δεσμεύεται οικονομικά χωρίς προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση διασφαλίζει θεσμική σαφήνεια, διαφάνεια και ξεκάθαρους όρους συνεργασίας.
Πνευματικά δικαιώματα και διάρκεια
Τα πνευματικά δικαιώματα των παραγόμενων αποτελεσμάτων θα ανήκουν από κοινού στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και στον Δήμο Αμοργού, ενώ κάθε δημόσια αξιοποίηση θα γίνεται κατόπιν συμφωνίας των δύο πλευρών. Η διάρκεια της συνεργασίας ορίζεται σε πέντε έτη, με δυνατότητα παράτασης, γεγονός που επιτρέπει την ανάπτυξη ενός σταθερού πλαισίου συνεργασίας με προοπτική συνέχειας.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα προς μια σύγχρονη πολιτιστική διαχείριση. Η συστηματική ανάδειξη του αρχειακού υλικού μπορεί να συμβάλει και στη δημιουργία νέων εκπαιδευτικών και πολιτιστικών διαδρομών, ενισχύοντας τη σύνδεση των νέων με την ιστορία του τόπου τους. Παράλληλα, η ψηφιακή διάσταση της δράσης δημιουργεί προϋποθέσεις για διεθνή προβολή, συμμετοχή σε δίκτυα πολιτιστικών συνεργασιών και αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
