Τις δυσκολίες του σημερινού ελληνικού σχολείου, το οποίο τα τελευταία έτη δεν κεντρίζει σε μεγάλο βαθμό το ενδιαφέρον των μαθητών για τα διδασκόμενα μαθήματα, παρουσίασε στην πρώτη συνεδρίαση του 33μελούς Συμβουλίου Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής Σωτήρης Γκλαβάς.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το σημερινό σχολείο δεν καλλιεργεί ολόπλευρα την προσωπικότητα των μαθητών, δεν συμβάλλει στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης τους και στην προώθηση προσωπικών δεξιοτήτων και κλίσεων, ενώ υστερεί στην ελεύθερη έκφραση και στην ανάπτυξη πρωτοβουλιών και ομαδικών δράσεων.
Τα σημαντικότερα προβλήματα αφορούν στα προγράμματα σπουδών, στον όγκο της ύλης, στην έλλειψη συνοχής σε κάποιο από τα γνωστικά αντικείμενα, στην ανεπάρκεια του διδακτικού χρόνου για δημιουργικές και καινοτόμες δράσεις, στις μαθησιακές ανάγκες, καθώς και στα αυξανόμενα φαινόμενα ενδοσχολικής παραβατικότητας. Ως εκ τούτου, το ζητούμενο είναι ένα σύγχρονο και δημιουργικό σχολείο, ανοιχτό στην κοινωνία, το οποίο ενημερώνει, ευαισθητοποιεί και διευρύνει τους ορίζοντες των μελών του.
Η μάθηση ως δημιουργική καλλιέργεια
Μεταξύ άλλων, ο κ. Γκλαβάς σημείωσε ότι τα τελευταία χρόνια το ελληνικό σχολείο αλλάζει, ακολουθώντας τις ευρωπαϊκές τάσεις που αντιμετωπίζουν τη μάθηση ως δημιουργική καλλιέργεια μέσα από συμμετοχικές και βιωματικές διαδικασίες. Για το λόγο αυτό, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο περιεχόμενο, στη συνεργατική και βιωματική μάθηση και στην ενδυνάμωση του μαθητή με ανάληψη μεγαλύτερης πρωτοβουλίας και αυτονομίας στη μάθηση.
Σημαντική θέση στην υποχρεωτική εκπαίδευση κατέχουν τα Καινοτόμα Προγράμματα τα οποία εφαρμόζονται με σκοπό την ανανέωση και ανταπόκριση της σχολικής διαδικασίας στις σύγχρονες παιδαγωγικές και διδακτικές απαιτήσεις, αλλά τη διεύρυνση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών οριζόντων της σχολικής ζωής.
Έμφαση στα Καινοτόμα Προγράμματα και στην επιμόρφωση
Όσον αφορά στις αστοχίες του υφιστάμενου συστήματος, ο κ. Γκλαβάς τόνισε ότι στο ελληνικό σχολείο δίνεται ακόμα μεγαλύτερη έμφαση στην απομνημόνευση και την αποστήθιση παρά στην κατανόηση και την κριτική ανάλυση. Επιπλέον, αρκετοί εκπαιδευτικοί εμφανίζονται αμήχανοι στις νέες προσεγγίσεις μάθησης με αποτέλεσμα τα περισσότερα καινοτόμα προγράμματα να εφαρμόζονται προαιρετικά στο περιθώριο του σχολείου. Πρόσθεσε ακόμα ότι πρόβλημα εντοπίζεται και στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, καθώς ένας μεγάλος αριθμός έχει πολλά χρόνια να παρακολουθήσει κάποιο επιμορφωτικό σεμινάριο.
Για το λόγο αυτό, κρίνεται απαραίτητο να επαναπροσδιοριστεί το περιεχόμενο της επιμόρφωσης και να υλοποιηθεί ένα ολοκληρωμένο και ουσιαστικό πρόγραμμα συνεχούς επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών στις νέες μεθόδους διδασκαλίας και σε ζητήματα παιδαγωγικής πράξης.
Ως εκ τούτου, επιβάλλεται η διασύνδεση της επιμόρφωσης με την καθαυτή σχολική πράξη και ζωή μέσα στην οποία αναπτύσσεται το “κοινωνικό σχολείο”. Ωστόσο, εξίσου σημαντική θεωρείται και η εκπαιδευτική αξιολόγηση, η οποία επιδιώξει τη διακρίβωση της επίτευξης των διδακτικών στόχων και δεξιοτήτων, την ανατροφοδότηση και αυτοαξιολόγηση του διδακτικού έργου και την ομαλή μετάβαση των μαθητών από τάξη σε τάξη και από βαθμίδα σε βαθμίδα.
Προτάσεις για τη διαφύλαξη της ποιότητας
Καταλήγοντας, ο κ. Γκλαβάς, απευθυνόμενος τόσο στον Υπουργό Παιδείας Ανδρέα Λοβέρδο όσο και στα μέλη του Συμβουλίου έκρινε ότι “όσο δεν αντιμετωπίζονται τα προβλήματα της εκπαίδευσης, η ύπαρξή τους επιδρά καταλυτικά στην ποιότητά της”. Μεταξύ άλλων, πρότεινε την επίτευξη της συνοχής της ύλης με εξορθολογισμό της έκτασης της διδακτέας ύλης, βελτίωση της παρεχόμενης γνώσης σε όλους τους μαθητές, καθολική εφαρμογή του “κοινωνικού σχολείου”, σεβασμό της διαφορετικότητας και της πολιτισμικής ετερότητας, περιορισμό της σχολικής αποτυχίας και της μαθητικής διαρροής, καθώς και σχεδιασμό, θεσμοθέτηση μέτρων για την τεκμηρίωση - διασφάλιση - ανατροφοδότηση της ποιότητας στο εκπαιδευτικό σύστημα και αντίστοιχων κινήτρων για το ανθρώπινο δυναμικό.
