Μία καινοτόμο έρευνα πάνω στις συνθήκες ζωής διαβίωσης των κατοίκων στα νησιά, πραγματοποίησε το Περιφερειακό Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης Νοτίου Αιγαίου.
Η έρευνα, που κάλυψε 25 Δήμους Κυκλάδων και Δωδεκανήσου, έχει ως βασικό σκοπό την ανάδειξη των τοπικών κοινωνικών αναγκών και προβλημάτων, την καταγραφή καλών πρακτικών και δράσεων που προάγουν την κοινωνική ένταξη και τη συμβολή σε έναν πιο αποτελεσματικό, δικαιότερο και συμμετοχικό κοινωνικό σχεδιασμό, ο οποίος προωθεί τη βιώσιμη ανάπτυξη και ενισχύει την κοινωνική συνοχή των περιοχών.
Μάλιστα, αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι ότι τα αποτελέσματα της έρευνας, θα αποτελέσουν ένα σημαντικό “εργαλείο” για τους φορείς, ώστε να λαμβάνουν αποφάσεις και να υλοποιούν πολιτικές που στηρίζονται σε δεδομένα και τεκμηρίωση (data-driven) και με γνώμονα τις πραγματικές ανάγκες των κατοίκων
Για τη συγκεκριμένη έρευνα και τα αποτελέσματα αυτής, μίλησε στην “Κοινή Γνώμη”, η υπεύθυνη Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης Νοτίου Αιγαίου, Κυριακή Κυρίτση.
- Το Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης Νοτίου Αιγαίου πραγματοποίησε άλλη μία έρευνα, με θέμα τις συνθήκες ζωής στα νησιά. Ποια ήταν η αφορμή για τη διεξαγωγή της;
“Η αφορμή για τη διεξαγωγή της συγκεκριμένης έρευνας ήταν η ανάγκη καταγραφής και ανάλυσης των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων των νησιών του Νοτίου Αιγαίου, με στόχο την ανάδειξη των τοπικών κοινωνικών αναγκών και προβλημάτων, την καταγραφή καλών πρακτικών και δράσεων που προάγουν την κοινωνική ένταξη και τη συμβολή σε έναν πιο αποτελεσματικό, δικαιότερο και συμμετοχικό κοινωνικό σχεδιασμό, ο οποίος προωθεί τη βιώσιμη ανάπτυξη και ενισχύει την κοινωνική συνοχή των περιοχών.
Με λίγα λόγια, η έρευνα διεξάγεται για να παρέχει αξιόπιστα δεδομένα και γνώση, ώστε οι Δήμοι και η Περιφέρεια να σχεδιάζουν πολιτικές πιο κοντά στις ανάγκες των πολιτών.
Η έρευνα αποτελεί πανελλαδική καινοτομία, καθώς συνδυάζει τη συνέχεια και τη συγκέντρωση αξιόπιστων δεδομένων με ενεργή συνεργασία αιρετών προσώπων και στελεχών των υπηρεσιών των Δήμων και των Κέντρων Κοινότητας. Επιπλέον, συνδέεται άμεσα με τις προτεραιότητες της νέας Προγραμματικής Περιόδου 2021-2027, ενισχύοντας πολιτικές πιο κοντά στον πολίτη, κοινωνική συνοχή και καινοτομία, ενώ αναδεικνύει τη δημιουργικότητα και τις δυνατότητες κάθε νησιωτικής περιοχής”.
- Ποιο είναι το αντικείμενό της και ποια νησιά περιλαμβάνει;
“Το Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης Νοτίου Αιγαίου συνεχίζει για πέμπτη χρονιά τις επιτόπιες έρευνες, με στόχο να ακουστούν οι φωνές των κατοίκων και να αποτυπωθούν οι πραγματικές ανάγκες των νησιών της Περιφέρειας. Φέτος, η έρευνα εστιάζει στους νέους και τις νέες, στις ευκαιρίες απασχόλησης και επιχειρηματικότητας, αλλά και στην ψυχική υγεία και την υποστήριξη που παρέχουν οι τοπικές κοινωνικές δομές.
Παράλληλα, καταγράφονται οι απόψεις αιρετών, κοινωνικών υπηρεσιών και συλλόγων πολιτών, για να φωτιστεί πλήρως η λειτουργία και οι δυνατότητες του τοπικού συστήματος κοινωνικής προστασίας και οι προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης.
Η έρευνα κάλυψε επιτόπια 25 Δήμους, όπως την Ίο, τη Σέριφο, τη Μύκονο, τη Σύρο, τη Νάξο, την Κάλυμνο, την Κύθνο, την Άνδρο, την Πάρο, τη Θήρα, την Κίμωλο, τη Μήλο, την Κω, τους Λειψούς, τη Λέρο, την Τήνο, την Κέα, τη Σύμη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο, την Κάσο και την Τήλο, ενώ διαδικτυακά συλλέχθηκαν δεδομένα από Αμοργό, Νίσυρο και Πάτμο. Με αυτόν τον τρόπο, οι φωνές των νησιωτών φτάνουν στα χέρια των φορέων, ώστε οι πολιτικές να σχεδιάζονται πιο κοντά στην καθημερινότητα και τις ανάγκες τους”.
- Σε ποια στοιχεία βασίστηκε και ποιοι έλαβαν μέρος σε αυτήν;
“Η έρευνα βασίστηκε σε ποικίλες πηγές και δεδομένα, αξιοποιώντας προηγούμενες επιτόπιες έρευνες, τη βάση δεδομένων της Ομάδας Ερευνών του Παρατηρητηρίου και την εμπειρία από τη λειτουργία των κοινωνικών δομών στα νησιά. Κάθε χρόνο, οι προτεραιότητες της έρευνας ορίζονται σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς κοινωνικής πολιτικής, κυρίως με τα Κέντρα Κοινότητας των Δήμων, ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των κατοίκων.
Η συλλογή στοιχείων έγινε με συνδυασμό ποσοτικών και ποιοτικών μεθόδων, με στόχο τη μελέτη της βιώσιμης ανάπτυξης, της κοινωνικής συνοχής και των προοπτικών των νέων στα νησιά της Περιφέρειας.
Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 93 ατομικές συνεντεύξεις με νέους 18-40 ετών, ωφελούμενους κοινωνικών επιδομάτων, συνεντεύξεις με στελέχη των 13 Κέντρων Κοινότητας της Περιφέρειας, 37 συνεντεύξεις με στελέχη Δήμων, Κοινωνικών Υπηρεσιών και Κοινωνικών Δομών, οκτώ συνεντεύξεις με εκπροσώπους φορέων της κοινωνίας των πολιτών (Σωματεία, Σύλλογοι), καθώς και ποσοτική έρευνα σε αιρετούς των Δήμων, με αντικείμενο τις προτεραιότητες και τις αντιλήψεις τους για τη βιώσιμη ανάπτυξη, τις προοπτικές των νέων, την απασχόληση, τη στέγαση και την κοινωνική πολιτική.
Με αυτόν τον τρόπο, η έρευνα συνδυάζει προσωπικές εμπειρίες, γνώμες φορέων και συγκρίσιμα δεδομένα, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα των κοινωνικών αναγκών, των καλών πρακτικών και των προοπτικών ανάπτυξης στις νησιωτικές κοινωνίες του Νοτίου Αιγαίου”.
- Από τα αποτελέσματά της, ποια είναι εκείνα τα συμπεράσματα που βγαίνουν;
Η έρευνα αναδεικνύει ένα πολύτιμο αλλά ευάλωτο δίκτυο κοινωνικής φροντίδας στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, που λειτουργεί μέσα σε συνθήκες νησιωτικότητας, έντονης τουριστικής δραστηριότητας και δημογραφικών ανισορροπιών. Η οικονομία των νησιών, με τον τουρισμό να αποτελεί βασική πηγή εισοδήματος, δημιουργεί ευκαιρίες, αλλά και έντονες εποχικές διακυμάνσεις, οι οποίες σε συνδυασμό με ελλείψεις στις υγειονομικές υπηρεσίες περιορίζουν τις δυνατότητες μόνιμης εγκατάστασης νέων και οικογενειών. Παράλληλα, η στέγαση και η ψυχική υγεία παραμένουν σημαντικές προκλήσεις.
Οι υπηρεσίες των Δήμων σηκώνουν μεγάλο βάρος με πολλαπλές αρμοδιότητες, αλλά αντιμετωπίζουν υποστελέχωση, περιορισμένη χρηματοδότηση και ανάγκη καλύτερης διασύνδεσης. Σημαντικό ρόλο έχουν επίσης οι δομές για παιδιά και νέους, όπως παιδικοί σταθμοί, κέντρα δημιουργικής απασχόλησης και περισσότερα και πιο εξειδικευμένα κέντρα για παιδιά / άτομα με αναπηρία.
Συνολικά, το οικοσύστημα κοινωνικών υπηρεσιών χαρακτηρίζεται ως δυναμικό, και οι ερωτώμενοι/ες υπογραμμίζουν ότι στοχευμένες παρεμβάσεις, ενίσχυση του προσωπικού και διαδημοτικές συνεργασίες μπορούν να το κάνουν πιο ανθεκτικό και ουσιαστικά συμπεριληπτικό για όλους τους κατοίκους των νησιών”.
- Η σχετική έρευνα θα αποτελέσει “μπούσουλας” ή εργαλείο για τους φορείς;
“Το Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης Νοτίου Αιγαίου συνεχίζει να προσφέρει πολύτιμη γνώση για τις τοπικές κοινωνίες, μετατρέποντας τη συλλογή δεδομένων σε πρακτικά εργαλεία για φορείς, Δήμους και πολίτες. Κάθε μελέτη κοινοποιείται σε κεντρική διοίκηση, οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και ευρωπαϊκούς εταίρους, παρέχοντας αξιόπιστα δεδομένα, στοχευμένες προτάσεις και χρήσιμα εργαλεία που στηρίζουν τις κοινωνικές υπηρεσίες, την κοινωνία των πολιτών και γενικότερα τη βιώσιμη ανάπτυξη στα νησιά της Περιφέρειας. Παράλληλα, τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα στο ευρύ κοινό μέσω της ιστοσελίδας του Παρατηρητηρίου, ώστε κάθε πολίτης να έχει πρόσβαση στην πραγματική εικόνα της κοινωνικής ζωής στον τόπο του.
Επιπλέον, η συγκεκριμένη έρευνα συνδέεται άμεσα με το ψηφιακό εργαλείο «Κοινωνικό Προφίλ των Δήμων», παρέχοντας συγκριτική και διαχρονική εικόνα των κοινωνικών χαρακτηριστικών, εντοπίζοντας ανάγκες, προτεραιότητες και ανισότητες. Λειτουργεί ως «μπούσουλας» και εργαλείο για τους φορείς ώστε να λαμβάνουν αποφάσεις και να υλοποιούν πολιτικές που στηρίζονται σε δεδομένα και τεκμηρίωση (data-driven) και με γνώμονα τις πραγματικές ανάγκες των κατοίκων. Παράλληλα, η ανανεωμένη ψηφιακή παρουσία του Παρατηρητηρίου διευκολύνει την πρόσβαση σε έρευνες, εργαλεία και καλές πρακτικές.
Με αυτόν τον τρόπο, το Παρατηρητήριο λειτουργεί ως ενεργός υποστηρικτής της κοινωνικής πολιτικής, ενισχύοντας τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου”.
